Mỹ cay đắng thừa nhận: Thời hoàng kim quyền lực đã qua

(Quan hệ quốc tế) - Các chuyên gia của Foreign Affairs nhận xét: Thời hoàng kim quyền lực của Hoa Kỳ trong thế giới đơn cực đã “ra đi không trở lại”.

Thời thế đã thay đổi

Foreign Affairs là một tạp chí về quan hệ quốc tế và chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ được xuất bản bởi Hội đồng Quan hệ đối ngoại, một tổ chức phi lợi nhuận, phi đảng phái, bao gồm một số tổ chức thành viên và chuyên gia tư vấn chuyên về chính sách đối ngoại và các vấn đề quốc tế của Hoa Kỳ.

Theo các chuyên gia của Foreign Affairs, phản ứng không thích đáng với đại dịch coronavirus; khủng hoảng kinh tế; cùng với sự hồi sinh của nền chính trị dân tộc và gia cố biên giới quốc gia đang làm nổi bật nguy cơ đe doạ chính sách của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump dựa theo nguyên tắc “Nước Mỹ trên hết”.

Trước đây, những lời dự báo về chuyện Mỹ mất thế ưu việt và sự biến đổi trật tự quốc tế đã được nhiều tổ chức và chuyên gia nêu lên, nhưng đều không ứng nghiệm.

Tuy nhiên, hiện nay, những động lực đảm bảo quyền bá chủ của Hoa Kỳ đã quay trở lại chống lại chính nó và sau một vòng luẩn quẩn, những yếu tố thuận lợi từng giúp củng cố sức mạnh của Hoa Kỳ lại bắt đầu phát sinh những sự kiện phá hoại làm suy yếu chính nó.

Cùng với vị thế và sức mạnh ngày càng gia tăng từ các cường quốc như Trung Quốc và Nga, hệ thống quốc tế tự do đã cạnh tranh mạnh với những dự án độc đoán và phi tự do mà Hoa Kỳ đứng đầu.

“Vị thế thống lĩnh toàn cầu của Hoa Kỳ không chỉ suy yếu, mà còn đổ vỡ. Và tiến trình lao dốc ảnh hưởng này không theo chu kỳ nữa mà trở thành cố định” - các chuyên gia của Foreign Affairs nhận xét.

Trong thời kỳ đơn cực, Hoa Kỳ và các đồng minh của Mỹ cùng nhau khai thác vị thế thống trị trong thế giới đơn cực để trở thành “người bảo hộ”, “sen đầm quốc tế”. Không có nguồn hỗ trợ nào khác, nhiều nước thiên về khả năng tuân thủ những điều kiện mà phương Tây đặt ra để ban phát sự giúp đỡ.

Nhưng ngày nay, tình thế đã thay đổi, phương Tây không còn tự do hành động nữa, các cường quốc khác đã đưa ra khái niệm thay thế về trật tự quốc tế, thu hút giới lãnh đạo của những nước yếu hơn về phía mình.

My cay dang thua nhan: Thoi hoang kim quyen luc da qua
Nga-Trung đang nỗ lực xóa bỏ thế giới đơn cực, tạo lập thế giới đa cực

Nga-Trung tạo lập trật tự thế giới mới

Trong nhiều năm, các học giả và chính trị gia phương Tây lập luận rằng, bất kể là cường quốc số 2 thế giới, nhưng Bắc Kinh sẽ tiếp tục tuân thủ nguyên tắc và chuẩn mực của trật tự quốc tế do Hoa Kỳ đứng đầu. Nhưng hiện nay, mặc dù từng nhiều thập kỷ nghi kỵ và ganh đua với nhau, cả Moscow và Bắc Kinh đều đang cố gắng phấn đấu tái cấu trúc nền chính trị quốc tế.

Trung Quốc và Nga cũng dẫn đầu trong việc tạo lập những thể chế quốc tế mới và diễn đàn khu vực, trong đó không có sự tham gia của Hoa Kỳ và các cường quốc phương Tây khác như Anh, Pháp, Đức, ví dụ như tạo lập Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (ODKB hoặc CSTO) hay Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO). Ngoài ra, nhiều tổ chức an ninh khu vực mới và các định chế tài chính, ngân hàng… đã và đang được tạo lập theo sáng kiến của Trung Quốc và Nga.

Như các tác giả bài báo trên Foreign Affairs kết luận, các chính trị gia Mỹ có thể chuẩn bị cho một trật tự thế giới sau khi mất đi quyền bá chủ toàn cầu. Nếu họ bảo vệ được những điều cốt lõi trong hệ thống Mỹ, Hoa Kỳ sẽ không trở thành “kẻ thua trận” trong cuộc đấu vì trật tự quốc tế mới.

Tuy nhiên, như các chuyên gia khái quát, để đạt tới thành tựu như vậy, Washington cần thừa nhận rằng thế giới hôm nay đã không còn giống với thời kỳ dị thường trong lịch sử là những năm 1990 và thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21. “Đã qua rồi và sẽ không bao giờ trở lại thời hoàng kim của quyền lực Mỹ trong thế giới đơn cực” - các tác giả của Foreign Affairs kết luận.

Huy Bình

Thứ Sáu, 03/07/2020 13:31

Sự Kiện