Mỹ-NATO vẫn còn choáng váng vì những cú ra đòn của Putin

(Quan hệ quốc tế) - Chưa thể hết choáng váng với những cú ra đòn của Tổng thống Putin, vì vậy, Washington-Brussels chưa thể bắt tay Moscow, dù điều đó có lợi với họ...

NATO ngày càng thể hiện quyết tâm "đối đầu không đối thoại" với Nga

Trả lời phỏng vấn của Hãng thông tấn TASS, ngày 6/6, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko cho biết, nhu cầu liên lạc giữa Nga với NATO hiện rõ ràng hơn bao giờ hết, nên đã đến lúc khôi phục hoạt động của Hội đồng Nga-NATO (NRC).

"Hiện nay, nhu cầu về việc khôi phục liên hệ trong các vấn đề quân sự bình thường, vốn bị NATO đình chỉ, đã trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, không có tiến triển nào về vấn đề này", nhà ngoại giao Nga cho hay.

Theo ông Grushko, NATO đã không đưa ra bất kỳ phản ứng nào có ý nghĩa đối với các sáng kiến ​​của Nga nhằm cải thiện tình hình an ninh ở châu Âu. NATO đã gạt chủ đề tập trận ra khỏi đường dây liên lạc quân sự với Nga.

Khi được hỏi tại sao Nga không trả lời đề nghị của NATO về tổ chức một cuộc họp của Hội đồng NATO-Nga, ông Grushko cho rằng đề xuất gì cũng cần dựa trên thỏa thuận, chứ không phải NATO cứ muốn họp là họp, muốn đình chỉ là đình chỉ.

My-NATO van con choang vang vi nhung cu ra don cua Putin 
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko

"Hiện không có thỏa thuận nào như vậy. Không có chương trình nghị sự tích cực nào cho Hội đồng Nga-NATO, vì NATO đã đình chỉ mọi hợp tác với Nga. Cần phải có chương trình nghị sự thì việc đóng góp mới thực chất", ông Grushko nhấn mạnh.

Đặc biệt, theo Thứ trưởng Ngoại giao Nga, đề xuất của NATO muốn NRC thảo luận về tình hình ở Ukraine là vô lý, khó chấp nhận. Bởi lẽ NATO không có vai trò trong việc giải quyết xung đột ở Ukraine.

Còn để tham vấn thì NATO đã có đầy đủ thông tin khi đại diện của liên minh thường xuyên tham gia các cuộc tranh luận về vấn đề này trong Hội đồng Thường trực của OSCE, bên cạnh đó Pháp và Đức còn là một phần trong Định dạng Normandy.

Xin nhắc lại, sau khi Tổng thống Putin có đề xuất với Tổng thống Clinton về việc Nga gia nhập NATO, nhằm ngăn chặn Washington-Brussels liên tục vi phạm Hiệp ước Cơ sở Nga-NATO, tổ chức quân sự này đã tìm ra cơ chế hóa giải ức chế của Nga.

Và ngày 29/5/2002, tại Italy, Tổng thống Mỹ George W. Bush đã cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin ký hiệp định về việc thành lập Hội đồng Nga-NATO, cơ chế hóa giải ức chế của Nga, khi đảm bảo Nga chính thức có tiếng nói bên cạnh NATO.

Tuy nhiên, khi xảy ra cuộc khủng hoảng Ukraine và nhất là việc Nga tái sát nhập bán đảo Crimea, NATO đã đình chỉ hợp tác với Nga trong khuôn khổ của NRC tại Hội nghị Thượng đỉnh tháng 9/2014, dù vẫn để ngỏ các kênh liên lạc quân sự.

Kể từ khi đình chỉ hợp tác với Nga theo cơ chế của NRC, Mỹ-NATO đã liên tục có những hành động, chuyển động đưa mối đe dọa ngày một sát biên giới Nga, trong đó có các cuộc tập với những "anh em cũ của Nga" trong không gian hậu Xô Viết.

Moscow nhiều lần chìa tay, gần đây nhất là việc Nga đề xuất NATO cùng dừng tập trận để tập trung vào chống đại dịch COVID-19, nhưng Washington-Brussels đã cố tình phớt lờ, từ đó làm cho Nga-phương Tây ngày một trở nên nguy hiểm hơn.

Có thể thấy, Nga luôn chủ động tìm cách đối thoại để có thể "cùng hội cùng thuyền" với Mỹ-NATO, nhằm chấm dứt xung đột. Song Washington-Brussels đã liên tục từ chối thiện chí của Moscow. Điều đó chứng tỏ Mỹ-NATO chỉ muốn đối đầu Nga.

My-NATO van con choang vang vi nhung cu ra don cua Putin 
NATO ngày càng có nhiều hoạt động thách thức Nga

Sao Mỹ-NATO 'chỉ muốn đối đầu-không muốn đối thoại' với Nga?

Sao đến giờ này Washington-Brussels vẫn "chỉ muốn đối đầu-không muốn đối thoại" với Moscow? Giới phân tích cho rằng điều đó xuất phát từ ba vấn đề chính là : đối lập ý thức hệ, sự khác biệt về nền tảng chính trị và hậu quả từ nước cờ của Putin.

Đối lập ý thức hệ

Theo dòng lịch sử. Sau Cách mạng Hà Lan năm 1566, Cách mạng Anh năm 1642, Cách mạng Mỹ năm 1783, Cách mạng Pháp năm 1789, nguyên tắc dân chủ đã dần được xác lập, rồi trở thành nền tảng của đời sống chính trị phương Tây.

Khi chủ nghĩa Mác xít được hiện thực hoá trong đời sống xã hội bằng thành công của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, nguyên tắc dân chủ phương Tây lần đầu tiên được hiệu chỉnh một cách có hệ thống cả trong lý luận và thực tiễn.

Từ đây một hệ tư tưởng đối lập với phương Tây truyền thống hình thành và là sự báo động với nền chính trị phương Tây. Đặc biệt, vấn đề dân tộc và thuộc địa, trọng tâm là quyền tự quyết dân tộc, đã trở thành thanh kiếm kết liễu chủ nghĩa thực dân cũ.

Vì vậy, khi phát xít Đức tấn công Liên Xô, Anh-Mỹ lần lữa không mở Mặt trận phía Tây nhằm chia lửa với Liên Xô. Mục đích được nhận diện là muốn mượn tay phát xít Đức diệt Liên Xô, ngăn chặn hậu hoạ cho chủ nghĩa thực dân mới đang thành hình.

Tuy nhiên, thực tế chứng minh đó là sai lầm chiến lược. Vì Mặt trận phía Tây chậm được mở nên Hồng quân Liên Xô đã tiến vào được Berlin, chính thức khẳng định vai trò của Liên Xô trong Thế chiến II và xác lập vị thế của Liên Xô thời hậu chiến.

Sai lầm của phương Tây giúp cho tầm ảnh hưởng của Liên Xô thời hậu Thế chiến II nhanh chóng mở rộng. Ngày 5/3/1946, Thủ tướng Anh Winston Churchill đã có "Bài Diễn văn Bức Màn sắt" cảnh báo nguy hại của "Bầu không khí Xô Viết".

Bài diễn văn nổi tiếng của Winston Churchill được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra thời kỳ Chiến tranh Lạnh giữa phương Tây với Liên Xô, từ đó dẫn đến việc thành lập NATO vào năm 1949.

Như vậy, căn nguyên xung đột giữa Washington-Brussels với Moscow là đối lập ý thức hệ, mà Mỹ-phương Tây sợ hậu hoạ nên chọn đối đầu, chứ không phải "không thể đối thoại với Stalin", như Tổng thư ký NATO Jean Stoltenberg từng khẳng định.

My-NATO van con choang vang vi nhung cu ra don cua Putin 
Putin không để Mỹ-phương Tây tái lập đối đầu ý thức hệ

Sự khác biệt về nền tảng vận hành của hệ thống chính trị

Khi Liên Xô tan rã, đối lập ý thức hệ không còn nữa, đúng ra NATO phải bị giải thể nhưng giới hoạch định chiến lược quân sự Mỹ-phương Tây cho rằng nước Nga hậu Xô Viết quá hung hăng nên NATO phải tồn tại, theo The Washington Post.

Vậy nhưng khi Moscow đề xuất Nga ra nhập NATO, Washington-Brussels vẫn từ chối và Mỹ-NATO vẫn chọn đối đầu Nga. Như vậy, rõ ràng vấn đề không phải là Nga quá hung hăng, mà nó nằm ở lý do khác.

Theo giới phân tích, khi không còn đối ý thực hệ, nguyên nhân Mỹ-NATO "chỉ đối đầu-không đối thoại" với Nga nằm ở vấn đề khác biệt về nguyên tắc nền tảng vận hành của hệ thống chính trị.

Có thể thấy, nguyên tắc tự do-dân chủ truyền thống phương Tây - nguyên tắc nền tảng vận hành của hệ thống chính trị Mỹ và các nước phương Tây - được xây dựng dựa trên nền tảng Nhân Quyền.

Trong khi đó, nguyên tắc nền tảng vận hành hệ thống chính trị tại nước Nga hiện nay được xây dựng trên nền tảng Dân Quyền - gắn liền với thể chế chính trị và hình thức nhà nước.

Mặc dù không mang tính một mất một còn như đối lập ý thức hệ, nhưng khác biệt về nguyên tắc nền tảng vận hành của hệ thống chính trị cũng khiến cho Mỹ-NATO luôn đối đầu với Nga, dù Nga muốn đối thoại. Nguyên nhân cũng là muốn tránh hậu hoạ.

Hậu quả từ các nước cờ của Tổng thống Putin

Sau khi buộc phải lưu lại "ký ức buồn" tại Kosovo dưới thời Boris Yeltsin, thất bại đầu tiên của Nga trước Mỹ-NATO, giới chức tại Moscow được cho là đã thề rằng không bao giờ cho phép lặp "ký ức buồn Kosovo" một lần nào nữa.

Tuy nhiên, khi được trao quyền lực, Tổng thống Putin không những ngăn chặn tái lập "ký ức buồn Kosovo", mà còn tìm cách làm sao có thể trả cho Mỹ-NATO cả "vốn lẫn lãi" của "món nợ" Kosovo năm nào.

Nhà lãnh đạo thứ 2 nước Nga thời hậu Xô Viết đã làm được điều đó qua giải quyết xung đột với Tbilisi trong cuộc Chiến tranh Nga-Gruzia năm 2008, mà hậu quả đến nay Mỹ-NATO vẫn chưa giải quyết được, nhất là vấn đề Abkhazia và Nam Ossetia.

My-NATO van con choang vang vi nhung cu ra don cua Putin 
Mỹ-NATO chưa hết choáng váng bởi những cú ra đòn của Putin

Vấn đề độc lập của Abkhazia và Nam Ossetia đã trở thành rào cản hữu hình đối với Washington-Brussles nhằm cắm cờ NATO trên biên giới phía đông nước Nga. Mỹ-NATO "nuốt nghẹn ở Gzuzia" đắng hơn nhiều Nga gặm nhấm "ký ức buồn Kosovo".

Bởi "ký ức buồn Kosovo" của Nga nay đã biến thành "tiền lệ pháp nguy hiểm" với Mỹ-NATO mà Tổng thống Putin luôn vận dụng, không những để thực hiện các nước cờ của mình, mà còn khiến cho Mỹ-NATO luôn phập phồng lo sợ.

Không những vậy, sau khi buộc Mỹ-NATO phải "nuốt nghẹn ở Gruzia", Putin còn gieo sầu cho Mỹ-NATO ở Ukraine sau khi tái sát nhập Crimea vào lãnh thổ nước Nga và vô hiệu hoá Luật tái hoà nhập Donbass của Kiev-Washington.

Nước cờ của Putin không những biến Ukraine thành cờ tàn với Mỹ-NATO, mà còn là chất xúc tác cực mạnh cho phản ứng giữa "tiền lệ pháp Kosovo" với nguyên tắc dân chủ - qua trưng cầu dân ý ở Crimea - khiến phương Tây luôn đối mặt thảm hoạ.

Với thực tế như vậy, rõ ràng Mỹ-NATO chưa thể hết choáng váng với những cú ra đòn của Tổng thống Putin. Vì vậy, Washington-Brussels chưa thể bắt tay Moscow, để khôi phục hoạt động của Hội đồng Nga-NATO, dù điều đó có lợi hơn với họ.

Ngọc Việt

Thứ Hai, 08/06/2020 16:32

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện