Mỹ nhẫn nhịn tước niềm kiêu hãnh Nga

(Quan hệ quốc tế) - Crew Dragon đặt dấu chấm hết cho vai trò độc quyền của Nga trong việc đưa phi hành đoàn lên ISS và lặp lại những trang sử buồn của Liên Xô.

Vụ phóng lịch sử của Mỹ

Đêm 31/5 theo giờ Hà Nội, tàu vũ trụ Crew Dragon của công ty SpaceX mang theo 2 phi hành gia của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã tới Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Crew Dragon lắp ghép với ISS chỉ 19 giờ sau khi được tên lửa đẩy Falcon 9 phóng lên từ Trung tâm vũ trụ Kennedy, bang Florida (Mỹ). Sự kiện này được giới khoa học đánh giá mở ra một kỷ nguyên mới trong lĩnh vực du hành không gian thương mại.

Tham gia chuyến bay này là 2 phi hành gia giàu kinh nghiệm của NASA là Bob Behnken và Doug Hurley. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2011, các phi hành gia Mỹ bay lên vũ trụ với sự hỗ trợ của tên lửa đẩy Falcon 9 chế tạo trong nước và được phóng đi từ lãnh thổ Mỹ.

My nhan nhin tuoc niem kieu hanh Nga
Tên lửa đẩy Falcon 9 đưa tàu Crew Dragon vào quỹ đạo

Vào năm 2011, hệ thống tàu vận tải con thoi có người lái sử dụng nhiều lần của Mỹ đã ngừng hoạt động. Từ đó, chỉ có tàu vũ trụ Soyuz của Nga đưa phi hành đoàn lên trạm ISS. Để tiếp tục kế hoạch đưa các phi hành gia lên ISS, Mỹ đã chế tạo những con tàu vũ trụ có người lái mới như Crew Dragon của hãng SpaceX và Starline của hãng Boeing. Thêm 2 tàu có người lái mới của Mỹ là Boeing CST-100 Starliner và Dream Chaser dự kiến cũng sẽ bay vào vũ trụ trong năm nay.

Chuyến bay của Crew Dragon được coi là dấu chấm hết cho vai trò độc quyền của Nga trong việc đưa phi hành đoàn lên ISS từ năm 2011. Ngay lập tức, Nga đã tuyên bố về kế hoạch thử 2 tên lửa mới trong năm nay và tiếp tục chương trình Mặt Trăng vào năm 2021.

Một trong những đặc điểm nổi bật trong chiến lược chinh phục không gian của Mỹ là sự tham gia của tư nhân. Cái tên Elon Musk, Giám đốc Điều hành công ty sản xuất hàng không vũ trụ SpaceX, giống như Richard Branson, Chủ tịch Tập đoàn Virgin, trong trường hợp này rất có ý nghĩa. Ba trong số các tàu nói trên ra đời trong khuôn khổ chương trình Phát triển phi hành đoàn thương mại của NASA, được lập ra để hợp tác giữa doanh nghiệp và nhà nước.

Chính phủ đưa ra các đơn đặt hàng cho việc đưa phi hành đoàn lên vũ trụ, và các nhà thầu tư nhân cam kết thực hiện. Chương trình Dịch vụ tiếp tế thương mại được triển khai tương tự năm 2012, để vận chuyển hàng hóa lên ISS.

My nhan nhin tuoc niem kieu hanh Nga
Tàu Crew Dragon lắp ghép với trạm ISS

NASA không lựa chọn một loại tàu, mà có một số loại. Điều này được thực hiện trong khuôn khổ truyền thống cạnh tranh kinh tế của Mỹ, để tiền không rơi vào một túi, và để không phụ thuộc vào một nhà thầu trong trường hợp khẩn cấp.

Trong khi đó, Nga vẫn sử dụng tàu vũ trụ Soyuz mà chiếc đầu tiên bay vào vũ trụ từ năm 1967. Tàu Soyuz đã chứng tỏ là thiết bị có độ tin cậy cao. Nếu Mỹ đã để mất 2 trong số 5 tàu vũ trụ con thoi và làm 14 phi hành gia thiệt mạng, thì thảm họa cuối cùng của Soyuz, có thương vong về người, xảy ra năm 1971.

Giới phân tích Mỹ và phương Tây vẫn cho rằng Nga không có tiền để cạnh tranh sòng phẳng với Mỹ trong vũ trụ. Tuy nhiên, Nga không từ bỏ vị thế hiện nay của mình. Hình ảnh Nga, nước đầu tiên phóng vệ tinh nhân tạo cũng như đưa người lên vũ trụ, vẫn còn hiện hữu.

Chương trình vũ trụ quốc gia của Nga còn có thể trở thành phương tiện để tập hợp người dân, và là một trong những dự án công nghệ sáng tạo thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, vũ trụ, không giống như lĩnh vực hạt nhân, đã không nhận được sự quan tâm đúng mức trong thời gian dài.

My nhan nhin tuoc niem kieu hanh Nga
Tàu vũ trụ Soyuz của Nga

Ngoài dự án sân bay vũ trụ Vostochny ở tỉnh Amur, đã dẫn đến một loạt vụ bê bối, Nga hiện cũng chỉ có dự án tàu “Liên bang” nhằm thay thế tàu Soyuz. Tuy nhiên, hiện chưa rõ khi nào Nga chế tạo xong mẫu tàu mới.

Với thực trạng hiện nay, giới phân tích Mỹ và phương Tây cho rằng Nga đã bị đánh bật khỏi lĩnh vực kinh doanh màu mỡ, như việc đưa các phi hành gia và hàng hóa lên ISS. Hiện không có phương án thay thế cho các dự án của Mỹ đang được tạo ra hoặc lên kế hoạch. Nếu tàu Liên bang được thiết kế như một phương tiện vận tải lên Mặt Trăng, kế hoạch này một lần nữa lại đi sau người Mỹ, vốn dự định đổ bộ lên Mặt Trăng trong những năm tới.

Ngay cả trong cuộc đua “vũ trụ xa”, Nga cũng đã bị Mỹ bỏ lại đằng sau. Mỹ là nước đầu tiên đến được Sao Thủy, Sao Mộc, Sao Thổ và các hành tinh khác. Trong khi đó, Nga đã đặt cược vào nghiên cứu Sao Hỏa song hiện chưa rõ tương lai sẽ như thế nào.

Lịch sử lặp lại

Nhìn lại quá khứ, Mỹ tuy xuất phát chậm hơn Liên Xô trong lĩnh vực chinh phục vũ trụ song lại đạt được những thành công vang dội hơn. Một trong những cột mốc quan trọng là ngày 21/7/1969, nhà du hành vũ trụ Neil Arsmtrong của Mỹ đã đặt bước chân đầu tiên của con người lên Mặt Trăng.

Giới chuyên gia đều thừa nhận, ban đầu Liên Xô đã bỏ xa Mỹ trong cuộc đua không gian. Liên Xô là quốc gia đầu tiên đưa một vệ tinh lên quỹ đạo ngày 4/10/1957. Hai năm sau, chỉ trong vòng vài tháng, Liên Xô lần lượt thực hiện thành công các chương trình thăm dò Mặt Trăng qua các chuyến bay Luna-1 (tháng 1/1959), Luna-2 (ngày 13/9/1959) và Luna-3 (ngày 7/10/1959). Với chuyến bay sau cùng, Liên Xô là quốc gia đầu tiên chụp được ảnh phần tối của Mặt Trăng.

My nhan nhin tuoc niem kieu hanh Nga
Vệ tinh Sputnik của Liên Xô

Tháng 8/1960, Sputnik-5 đưa thành công các sinh vật sống trở về Trái Đất an toàn. Đó là một bước chuẩn bị quan trọng cho chuyến du hành không gian đầu tiên của con người một năm sau đó với sự tham gia của phi hành gia Yuri Gagarin vào ngày 12/4/1961.

Tháng 8/1962, hai tàu vũ trụ có người lái Vostok-3 và Vostok-4 được phóng lên không gian cùng một lúc. Ngày 16/6/1963, Liên Xô cũng là quốc gia đầu tiên đưa phụ nữ lên không gian. Ấn tượng nhất là sự kiện ngày 18/3/1965. Alexei Leonov là người đầu tiên có một bước đi ngoài vũ trụ.

Lý giải cho sự sa sút của Liên Xô, giới phân tích phương Tây cho rằng trên thực tế người ta chỉ nhìn vào thành công mà không có thông tin về những thất bại của Liên Xô như các cuộc phóng không thành công, động cơ bị trục trặc, tàu vũ trụ bị nổ tan tành hay phi hành gia tử nạn…

Tờ Le Figaro của Pháp thì đánh giá, Liên Xô vào thời kỳ đó không có một chương trình không gian hợp nhất. Nhiều cơ quan nghiên cứu cạnh tranh và đấu đá nhau để giành ngân sách. Chính sự thiếu đoàn kết là nguyên nhân hàng đầu giải thích thất bại của Liên Xô trong cuộc đua. Ngược lại, chương trình Apollo của Mỹ lại được chỉ đạo nhất quán. Mọi việc đều do NASA quyết định, kể cả trong việc chọn nhà thầu cung cấp trang thiết bị.

My nhan nhin tuoc niem kieu hanh Nga
Cuộc đua không gian đã có thêm nhiều nước tham gia, song Mỹ vẫn chiếm ưu thế đáng kể

Trong khi đó, tờ Tiếng vang của Pháp nhấn mạnh Apollo 11 là một thắng lợi chính trị to lớn của Mỹ đối với Liên Xô trong cuộc đua khó khăn nhất của lịch sử. Không chỉ có yếu tố chính trị, xét từ góc độ khoa học, Apollo 11 còn là một bước nhảy vọt công nghệ không gian.

Với chương trình này, NASA có thể hiệu chỉnh những kỹ thuật cho các tàu vũ trụ, mở đường cho thời đại tàu vũ trụ con thoi Mỹ và các trạm không gian quốc tế cũng như mang lại hy vọng thám hiểm nhiều hành tinh khác của Hệ Mặt trời, bắt đầu từ sao Hỏa.

Tàu vũ trụ Apollo 11 là tàu đầu tiên được gắn máy vi tính có trang bị những chip điện tử và các lập trình tin học do Viện Công nghệ Massachusetts thiết kế. Apollo 11 đã tạo được sức bật mạnh mẽ đối với ngành tin học sau này. Cuộc chinh phục Mặt Trăng cũng đem lại nhiều lợi thế cho ngành y, từ cải thiện kỹ thuật chụp ảnh y khoa, kỹ thuật lọc thận hay các thiết bị đo nhịp tim

Thành Minh

Thứ Hai, 01/06/2020 13:33

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện