Mỹ tuyên bố sốc, sắp đặt lại bàn cờ chính trị Iraq?

(Quan hệ quốc tế) - Trong nền chính trị Iraq vận hành theo cơ chế xung đột, cho thấy "cốc Washington mò" cho "cò Tehran xơi",  điều này là không thể chấp nhận...

Iraqi News ngày 27/3 đưa tin, Đại sứ Mỹ tại Iraq Douglas Silliman cho biết từ nay lực lượng an ninh và quân đội Mỹ sẽ không giúp bảo việc bảo vệ an ninh cho các sự kiện chính trị quan trọng diễn ra tại Iraq nữa.

Ông Silliman cũng cho hay Mỹ không ủng hộ lực lượng nào trong cuộc bầu cử Quốc hội Iraq sẽ diễn ra ​​vào ngày 12/5 tới đây - sự kiện định hình cho chính trường Iraq, khi cử tri bầu 329 nghị sĩ Hội đồng đại biểu, định chế sẽ bầu Tổng thống, Thủ tướng.

Lý do không giúp bảo vệ an ninh cho các sự kiện chính trị tại Iraq được Washington lý giải là vì họ tin rằng quân đội và an ninh Iraq đủ sức làm việc đó, còn Mỹ không đứng về lực lượng nào vì muốn chính quyền tại Baghdad đại diện cho toàn dân Iraq.

My tuyen bo soc, sap dat lai ban co chinh tri Iraq?
Đại sứ Mỹ tại Iraq Douglas Silliman

Đây là một sự khác lạ của Washington.

Bởi theo Giáo sĩ Muqtada al-Sadr - người có quan điểm chống Mỹ - lực lượng an ninh Iraq không được Mỹ huấn luyện bài bản nên chưa đủ khả năng bảo vệ an ninh cho đất nước trong những sự kiện quan trọng.

Còn việc đứng ngoài đời sống chính trị Iraq được cho là rất mạo hiểm với Mỹ trong việc giữ tầm ảnh hưởng tại Iraq, sau 15 năm chế độ Saddam Hussein bị lật đổ.

Vậy đâu là nguyên nhân thực sự cho các quyết định của Washington?

Giới phân tích cho rằng hậu quả từ các nước đi không chuẩn xác của Washington, cụ thể là việc tạo thế chân vạc trên cả chính trường lẫn đời sống chính trị Iraq, là nguyên nhân khiến Mỹ phải có những thay đổi quan trọng với bàn cờ Iraq hậu Saddam.

Sự không chuẩn xác trong nước đi của Washington là luôn đặt mưu đồ Mỹ lên trước lợi ích của Iraq, khiến các chuyển động chính trị tại Iraq ngày càng lệch pha Mỹ, từ đó tầm ảnh hưởng của Mỹ ngày càng nhạt nhoà tại quốc gia Trung Đông này.

Thứ nhất, mưu đồ của Mỹ trong việc tạo cơ chế chính trị xung đột cho chính trường Iraq thời hậu Saddam trở thành dao hai lưỡi, mà Mỹ đã vô tình đưa chuôi dao cho Iran, còn mình nắm lưỡi dao.

Washington sắp đặt bàn cờ chính trị tại Iraq thời hậu Saddam chủ yếu dựa trên ý đồ chiến lược của Mỹ, chứ không dựa trên thực tế lợi ích của các thành phần trong xã hội Iraq, nên nó vận hành theo một cơ chế chính trị cực kỳ bất lợi cho Baghdad.

Mục đích của Washington là hướng tới sự phân rã quyền lực của chính quyền trung ương và tiếp theo sẽ là chia cắt đất nước Iraq, từ đó nâng cao địa vị chính trị cho người Kurd, mà cuối cùng sẽ là một nền độc lập cho tộc người này.

Tuy nhiên cho đến lúc này, thế chân vạc trên cả chính trường lẫn trong đời sống chính trị tại Iraq thời hậu Saddam - với sự chi phối của lực lượng chính trị Hồi giáo dòng  Shi'ite - đã không vận hành theo ý đồ của Mỹ.

My tuyen bo soc, sap dat lai ban co chinh tri Iraq?
Tạo điều kiện cho lực lượng Hồi giáo dòng Shi'ite chi phối đời sống chính trị Iraq thòi hậu Saddam là dao hai lưỡi với Mỹ

Hậu quả là sau 15 năm bất định, lực lượng người Kurd ở Iraq vẫn chưa thể nâng cao địa vị chính trị, thậm chí khát vọng độc lập đã bị chặn đứng, còn lực lượng Hồi giáo dòng Shi’ite thì ngày càng "ly tâm Mỹ, hướng tâm Iran".

Tehran được cho là đã nhanh chóng thực hiện các nước đi của mình và kết quả là hiện nay trên khắp đất nước Iraq đều có dấu vết của người Iran. Tehran đã biến Iraq thành nơi trung chuyển, tập trung lực lượng cho chiến trường Syria, Liban.

"Iran đã khéo léo lợi dụng sự tương đồng về tôn giáo để siết chặt hơn quan hệ với Iraq. Đài truyền hình do Iran tài trợ đã khắc họa Tehran là những người bảo vệ Iraq trong khi người Mỹ là những kẻ xâm lược", The New York Times bình luận.

Ông Hoshyar Zebari, một cựu quan chức Iraq đã khẳng định: “Iran đang hoàn toàn thống trị tầm ảnh hưởng ở Iraq”, còn lực lượng chính trị đương quyền tại Baghdad ngày càng thể hiện sự điểm đồng điệu với Tehran.

Trong khi chính quyền Tổng thồng Trump quyết tử bỏ Thoả thuận hạt nhân Iran, thì ngày 28/3 vừa qua, Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi vẫn kêu gọi Washington tuân thủ thoả thuận lịch sử này.

Không những vậy, cùng ngày một quan chức cao cấp của Iraq còn cho biết trong một hay hai tuần tới, nước này sẽ đưa dầu thô bằng xe tải từ Kirkuk tới nhà máy lọc dầu Kermanshah của Iran, theo hợp đồng hoán đổi giữa Baghdad và Tehran.

Năm 2017, Iran và Iraq ký một hợp đồng hoán đổi, theo đó mỗi ngày Iraq chuyển 60.000 thùng dầu sang Iran, đổi lại Iran sẽ xuất khẩu từ cảng của mình trên Vịnh Ba Tư lượng dầu thô tương đương với lượng dầu nhận được từ Iraq và đứng tên Iraq.

Hai nước láng giềng này cũng có kế hoạch xây dựng một đường ống dẫn dầu từ Kirkuk tới các nhà máy lọc dầu của Iran ở Kermanshah, Tabriz, Tehran và Arak, đảo ngược tuyến xuất khẩu hiện tại từ Kirkuk qua Thổ Nhĩ Kỳ tới Địa Trung Hải.

My tuyen bo soc, sap dat lai ban co chinh tri Iraq?
Ở Iraq hiện nay, cốc Washington đang mò cho cò Tehran xơi

Hơn thế nữa, hoà điệu cùng Iran là Nga - một đối tác chiến lược của Iran - cũng ngày càng toả tầm ảnh hưởng tại Iraq. Điều đó khiến cho vị thế Mỹ, lợi ích Mỹ tại Iraq nói riêng, tại Trung Đông nói chung, bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Sau khi giới chính trị tại đất nước Ả-rập này đánh giá cao vai trò ngày càng lớn của Moscow tại khu vực Trung Đông, Baghdad đã nhanh chóng đẩy mạnh sự hợp tác với Moscow.

Dù tiềm lực của Nga được cho là còn rất kiêm tốn so với khả năng của Mỹ, song những nước đi của Moscow lại tỏ ra hiệu quả hơn rất nhiều những gì mà Washington đã thể hiện trong ván cờ Iraq thời hậu Saddam.

Thứ hai, nhận diện Baghdad ngày càng có nhiều chuyển động lệch chuẩn Mỹ, Washington đã có ý đồ cho quân đội Mỹ hiện diện thường trực và lâu dài tại Iraq, tuy nhiên ý đồ của Washington đã bị đồng minh bắt bài và kiên quyết từ chối.

Thứ Năm, 29/03/2018 18:38

Sự Kiện