Nga xem Mỹ-Trung khẩu chiến về START

(Quan hệ quốc tế) - Trung Quốc cho rằng, nếu Mỹ cắt giảm lượng vũ khí hạt nhân của họ thì Bắc Kinh sẽ xem xét ngồi vào đàm phán về Hiệp ước START.

Hôm 8/7, Vụ trưởng Vụ kiểm soát vũ khí thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc Phó Thông đã lên tiếng bình luận về việc Mỹ kêu gọi Trung Quốc tham gia các cuộc đàm phán ba bên để tìm kiếm hiệp ước thay thế Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược mới (NEW START) giữa Mỹ và Nga dự kiến sẽ hết hạn vào tháng 2/2021.

Nga xem My-Trung khau chien ve START
Tại lễ diễu binh kỉ niệm 70 năm quốc khánh năm ngoái, Trung Quốc đã trình làng tên lửa liên lục địa mới DF-41. Ảnh: New York Times

Phát biểu với các phóng viên ở Bắc Kinh ngày 8/7, ông Phó Thông cho rằng, nếu Mỹ sẵn sàng giảm kho vũ khí hạt nhân của mình xuống ngang bằng với mức của Trung Quốc, Bắc Kinh sẽ "vui vẻ" tham gia thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân 3 bên với Mỹ và Nga.

Dẫu lời nhận định của vị Vụ trưởng Trung Quốc vẫn là nước này không tham gia vào Hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân với Mỹ và Nga song đây là lần đầu tiên quan chức Trung Quốc nêu ra một điều kiện, dẫu điều kiện này là "không tưởng".

Để có thể kéo Trung Quốc vào đàm phán, Mỹ dường như chỉ còn 2 cách. Một là chứng minh kho hạt nhân của Trung Quốc thực sự đang ở mức cao tương đương Mỹ và Nga. Hai là tự động giảm kho vũ khí hạt nhân của nước này xuống ngang bằng những gì Trung Quốc đã công khai.

Trường hợp số 2 sẽ rất khó xảy ra bởi nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố rằng, Mỹ sẽ củng cố kho vũ khí hạt nhân để gây áp lực với Nga và Trung Quốc.

Khi đổ lỗi cho Nga vi phạm Hiệp ước Lực lượng hạt nhân tầm trung năm 1987 (INF) và rút Mỹ khỏi Hiệp ước này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố rằng: “Đó [vũ khí hạt nhân của Mỹ - ND] sẽ là mối đe dọa với bất cứ ai chúng tôi muốn đe dọa, trong đó có Trung Quốc và Nga, và nó cũng bao gồm bất cứ ai muốn chơi trò chơi [hăm dọa – ND] này… Nga đã không tuân thủ thỏa thuận hay tinh thần của thỏa thuận đó”.

Trước đó, chỉ vài tháng sau khi nhậm chức hồi tháng 1/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố, ông muốn xây dựng kho vũ khí hạt nhân của nước này lớn mạnh hàng đầu trong số các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thế giới. Khi đó, ông chủ Nhà Trắng cho biết, mong muốn lớn nhất của mình là được nhìn thấy một thế giới không vũ khí hạt nhân. Nhưng nếu các nước vẫn sở hữu vũ khí hạt nhân, Mỹ sẽ phải là quốc gia đứng đầu về điều này.

Nước Mỹ muốn dẫn đầu thế giới về vũ khí hạt nhân song vẫn muốn các quốc gia khác phải bị trói buộc vào một văn bản kiểm soát năng lực của nhau. Điều này dường như chỉ người Nga mới đủ tiềm lực hạt nhân để gật đầu đồng ý. Nhưng đến nay, khi Mỹ "tha thiết" ép Trung Quốc ngồi vào bàn đàm phán, Bắc Kinh sẵn sàng ra điều kiện "không tưởng". Nếu Mỹ lập tức đáp ứng điều kiện đó, dường như ông Trump sẽ chẳng còn gì để đàm phán với Trung Quốc.

Nga xem My-Trung khau chien ve START
Tổng thống Mỹ Donald Trump rất kỳ vọng sẽ kéo được Trung Quốc tham gia đàm phán.

Giới chuyên gia cho rằng, trong bất kỳ cuộc đàm phán nào nếu có xảy ra, Bắc Kinh có thể kiên trì yêu cầu được mở rộng năng lượng hạt nhân gấp thêm 5 lần, nếu không họ sẽ không đồng ý với bất kỳ hạn chế nào, đó là một khả năng rất thực tế. Cho đến nay, Trung Quốc vẫn không bày tỏ ý định thảo luận về bất kỳ hạn chế nào.

"Cố gắng kéo Trung Quốc vào Hiệp định này là một ý tưởng tốt trong lý thuyết. Còn thực hành nó là điều không thể” - cựu Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Robert Gates phát biểu tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS).

"Trung Quốc không có động lực để tham gia", ông Gates nói.

Khi làm giám đốc CIA, ông đã đối đầu với Trung Quốc về việc bán tên lửa có thể mang đầu đạn hạt nhân cho Iran. Nếu ông Trump tiếp tục đường lối hiện tại, cuối cùng sẽ dẫn đến "Trung Quốc sản xuất thêm nhiều vũ khí hạt nhân hơn, nhiều hơn chúng ta nghĩ họ hiện có, để ngang hàng với Mỹ".

Đông Phong

Thứ Tư, 08/07/2020 16:46

Sự Kiện