Người hùng thầm lặng của 'Trung Đông mới'

(Quan hệ quốc tế) - Jared Kushner–con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump – đã thành công trong việc hàn gắn các rạn nứt Trung Đông, bình thường hóa quan hệ Israel-Ả rập và Saudi-Qatar.

Trong bài viết cho Trung tâm BESA, Tiến sĩ Edy Cohen cho rằng, Jared Kushner, con rể và đặc phái viên Trung Đông của tổng thống sắp mãn nhiệm Hoa Kỳ Donald Trump, mới là nhân vật có vai trò quan trọng nhất trong việc mở ra các thỏa thuận hòa bình giữa Israel với như UAE, Bahrain, Morocco và Sudan…, và gần đây đã làm trung gian chấm dứt xung đột kéo dài ba năm giữa Saudi Arabia và Qatar.

Sức ép lớn không làm Qatar khuất phục Saudi Arabia

Vào tháng 6 năm 2017, Saudi Arabia, Ai Cập, Bahrain và UAE - được các phương tiện truyền thông Ả Rập gọi là “Bộ tứ”, là các nước đã cắt đứt quan hệ ngoại giao và bao vây, phong tỏa Qatar, gây ra một cuộc khủng hoảng ngoại giao kéo dài ba năm liên tiếp.

Ngoài việc thiết lập phong tỏa ngoại giao, các nước còn chặn Qatar tiếp cận không phận của họ. Riyadh thậm chí còn đi xa đến mức chặn người Qatar tiếp cận cửa khẩu biên giới Salwa của Saudi Arabia (cách cửa khẩu Abu Samra của Qatar hơn 8 km). Đây chính là cửa khẩu trên bộ duy nhất nối bán đảo Qatar với Saudi Arabia và cũng là với “thế giới”.

Nhiều yếu tố đã dẫn đến cuộc khủng hoảng giữa Qatar và các nước thủ lĩnh của thế giới Ả rập. Trong số đó có các cáo buộc Qatar có quan hệ mật thiết với “kẻ thù của vùng Vịnh” (Iran) hay tài trợ, kích động tổ chức khủng bố “Anh em Hồi giáo” chống lại Saudi Arabia và Ai Cập.

Một vấn đề khác là sự hỗ trợ của chính quyền Doha đối với mạng truyền hình Aljazeera có trụ sở tại Qatar, vốn truyền bá các thông tin sai lệch, làm suy yếu sự ổn định ở một số quốc gia Ả Rập. Các nhà lãnh đạo của “Bộ tứ” vẫn chưa quên cách Aljazeera khuyến khích đám đông xuống đường trong cuộc biến động chính trị được gọi là "Mùa xuân Ả Rập".

Ngược lại, chính quyền Doha cho rằng, sự thù địch của “Bộ tứ” bắt nguồn từ việc họ ghen tị với thành công của đất nước Qatar trong nhiều lĩnh vực như chính trị, ngoại giao, kinh tế và bao gồm cả việc nước này được chọn làm chủ nhà của World Cup 2022.

Nguoi hung tham lang cua 'Trung Dong moi'
Jared Kushner có vai trò to lớn trong việc bình thường hóa quan hệ Israel-Arab

Các nguồn thông tin rò rỉ gần đây còn cho thấy thậm chí là chính quyền Riyadh đã lên kế hoạch tấn công Qatar, nhưng đã bị áp lực nặng nề của Mỹ chặn đứng vào phút cuối.

Sau đó, bốn nước Ả Rập đặt ra 13 điều kiện để dỡ bỏ bao vây và bình thường hóa quan hệ với Qatar, bao gồm việc “ngừng tài trợ các nhóm khủng bố” và đóng cửa kênh truyền hình Aljazeera.

Tuy nhiên, Doha đã không chịu khuất phục. Thay vào đó, Qatar tiếp tục thúc đẩy quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, những quốc gia cung cấp hỗ trợ hậu cần cho nước này, để đổi lại các khoản đầu tư trị giá hàng tỷ dollars của Qatar vào các quốc gia đang khát tiền này.

Aljazeera, vốn từ trước đến nay vẫn thường chỉ trích Iran, đã thay đổi giai điệu và ca ngợi sự anh hùng của người đứng đầu Lực lượng đặc nhiệm al-Quds là tướng Qassem Soleimani (người bị Mỹ giết trong vụ không kích vào sân bay quân sự Baghdad ngày 03 tháng 01 năm 2020).

Jared Kushner hàn gắn trung Đông

Jared Kushner đã thành công ở khu vực mà nhiều người tiền nhiệm của anh ta đã thất bại. Trong hơn ba năm, Kuwait và những nước khác đã cố gắng thu hẹp khoảng cách giữa người Saudi Arabia và Qatar để tìm ra con đường hòa giải. Tuy nhiên, tranh chấp giữa họ đã quá nghiêm trọng và vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi ở Đại sứ quán Saudi Arabia ở Istanbul lại càng làm sâu sắc thêm mâu thuẫn giữa hai bên.

Aljazeera đã giao cho hàng chục nhà báo và nhiều cuộc điều tra thực hiện nhiệm vụ làm tổn hại hình ảnh của Thái tử Saudi Arabia Muhammad bin Salman, được coi là người chủ mưu trong vụ sát hại nhà báo của tờ The Washington Post, người được coi là đối lập quan điểm với chính quyền Riyadh.

Nguoi hung tham lang cua 'Trung Dong moi'
Jared Kushner cũng đóng góp quan trọng vào việc Saudi Arabia chấm dứt phong tỏa Qatar

Tuy nhiên, chính sách ngoại giao của Mỹ dưới hình thức gây sức ép lớn và liên tục của Tổng thống Donald Trump; cùng với các nỗ lực ngoại giao của Jared Kushner và nhóm của ông cuối cùng đã dẫn đến sự hòa giải giữa bin Salman và Emir Tamim Thani của Qatar.

Cách đây không lâu, Thái tử Saudi Arabia đã khai mạc hội nghị thượng đỉnh thường niên của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), được tổ chức ở tây bắc Saudi Arabia, bằng tuyên bố kêu gọi một lập trường thống nhất chống lại Iran: "Hôm nay chúng ta rất cần một nỗ lực thống nhất để phát triển Hội đồng của mình và giải quyết những thách thức mà chúng ta đang phải đối mặt".

Nhưng điều đặc biệt đáng chú ý là trước khi hội nghị thượng đỉnh khai mạc, ông đã đích thân đón Tiểu vương Qatar tại sân bay, nơi hai nhà lãnh đạo đã ôm hôn nhau và dường như đã hòa giải mọi bất hòa.

Hội nghị Thượng đỉnh vùng Vịnh năm 2020 có thể sẽ được nhớ đến như một trong những cuộc hòa giải, nơi Qatar thông qua Saudi Arabia tìm ra con đường hướng tới hòa bình với ba nước khác trong “Bộ tứ”, mà chỉ cần một điều kiện đơn giản là chính quyền Doha từ bỏ vụ kiện Riyadh về những thiệt hại do cuộc bao vây gây ra.

Tuy nhiên, các chi tiết của thỏa thuận vẫn chưa rõ ràng nên chưa rõ thực sự là các bên cần phải có những nhân nhượng gì và cũng chỉ có thời gian mới biết liệu đây có phải là một sự hòa giải thực sự hay không, nhưng các phương tiện truyền thông của cả hai bên đã giảm bớt tần suất công kích lẫn nhau và các cuộc chiến trên mạng xã hội gần như biến mất.

Với đóng góp to lớn của mình cho các hiệp định hòa bình giữa Israel và bốn quốc gia Ả Rập và thành công trong việc chấm dứt mối thù địch khu vực giữa Saudi Arabia và Qatar, Jared Kushner xứng đáng được coi là “Người hùng thầm lặng” của “Trung Đông mới”.

Thiên Nam

Thứ Hai, 18/01/2021 18:33

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện