Nóng Afghanistan: Mỹ bẽ bàng trước thế cờ của Taliban

(Quan hệ quốc tế) - Tổng thống Trump vừa cúp điện thoại thì Taliban đã tấn công vào đồng minh của Mỹ, chứng tỏ Taliban "vuốt mặt Kabul chẳng nể mũi Washington"....

Mỹ và Taliban đã choảng nhau ngay sau khi ký Thoả thuận hoà bình cho Afghanistan

Ngày 4/3, Người phát ngôn Lực lượng Mỹ tại Afghanistan Sonny Leggett cho biết quân đội Mỹ đã mở cuộc không kích vào Taliban, đáp trả một vụ tấn công của nhóm phiến quân này vào lực lượng Afghanistan, sau 11 ngày im tiếng súng, theo Reuters.

"Ngày 4/3, Mỹ đã tiến hành một cuộc không kích vào các tay súng Taliban ở Nahr-e-Saraj, Helmand - những kẻ đang tấn công một chốt kiểm soát của Lực lượng An ninh và Quốc phòng Afghanistan. Đây là một cuộc tấn công mang tính phòng thủ".

Cùng ngày, giới chức Afghanistan cho biết, Taliban đã tấn công 3 chốt kiểm soát tại huyện Imam Sahib của tỉnh Kunduz, giết chết 10 binh sĩ và 4 cảnh sát. Phiến quân cũng tấn công cảnh sát tại tỉnh Uruzgan, giết hại 6 cảnh sát, làm 7 người bị thương.

Người phát ngôn Bộ Nội vụ Afghanistan Nasrat Rahimi cùng ngày cho biết, 30 cuộc tấn công của Taliban tại 15 tỉnh nước này trong 24 giờ qua đã khiến 4 dân thường và 11 binh sĩ Afghanistan thiệt mạng cũng như 17 phiến quân bị tiêu diệt.

Nong Afghanistan: My be bang truoc the co cua Taliban
Thoả thuận ký chưa ráo mực, Mỹ - Taliban đã choảng nhau

Trước đó, ngày 2/3, Taliban đã tuyên bố sẽ nối lại các chiến dịch tấn công nhằm vào các lực lượng quân đội và an ninh Afghanistan, chấm dứt lệnh ngừng bắn tạm thời có hiệu lực từ ngày 22/2.

Tuy nhiên, Mỹ đã đánh giá thấp các cuộc tấn công mới do nhóm phiến quân Taliban thực hiện, mà đã gây hoài nghi về một thỏa thuận hòa bình mới ký kết được 4 ngày giữa nhóm phiến quân Hồi giáo cực đoan này và Mỹ.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tướng Mark Milley, nhận định: "Có một loạt cuộc tấn công kéo dài trong 24 giờ đến 48 giờ qua, song tất cả đều bị đánh bại. Đây là các cuộc tấn công nhỏ, mức độ thấp, xa các chốt kiểm soát".

Theo tướng Milley thì tính hình không đến mức nghiêm trọng, bởi : "Taliban đã chấp nhận một loạt điều kiện. Quan trọng là không có các cuộc tấn công ở 34 thủ phủ của các tỉnh, không có các cuộc tấn công ở Kabul.

Không có các cuộc tấn công quy mô lớn, không có đánh bom liều chết, không có các cuộc tấn công liều chết bằng xe, không tấn công vào các lực lượng Mỹ, không tấn công vào liên quân. Đó là một danh sách dài gồm những sự việc không xảy ra".

Việc Taliban đã tăng cường tấn công các lực lượng Afghanistan, sau khi Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban được ký kết, được cho là nhằm tạo lợi thế trong các cuộc hòa đàm giữa Kabul và Taliban dự kiến bắt đầu vào ngày 10/3.

Taliban tấn công các lực lượng Afghanistan để tạo lợi thế cho đàm phán thì chưa thể khẳng định, song đáng chú ý là nó diễn ra sau khi Tổng thống Trump bất ngờ thông báo ông có cuộc thảo luận với thủ lĩnh chính trị Taliban là Mullah Baradar.

Sau cuộc điện đàm trong 35 phút, người đứng đầu Nhà Trắng cho hay: "Mối quan hệ giữa tôi và ông ấy rất tốt đẹp. Chúng tôi đã có một cuộc trò chuyện kéo dài trong ngày hôm nay và bạn biết đấy, họ muốn chấm dứt bạo lực".

Vậy mà đường dây điện thoại vừa ngắt thì Taliban đã tấn công vào đồng minh của Mỹ. Điều đó chứng tỏ Taliban "vuốt mặt Kabul chẳng nể mũi Washington". Vì vậy "hàng loạt cái không" trong các cuộc tấn công của Taliban chẳng có ý nghĩa gì.

Nong Afghanistan: My be bang truoc the co cua Taliban
Đàm phán và ký thoả thuận hoà bình trực tiếp với Mỹ là thắng lợi tuyệt đối của Taliban

Washington khó lật ngược thế cờ của Taliban được xác lập bởi chính Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban

Giới phân tích từng nhận định rằng, thực chất Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban là thất bại nặng nề của Washington, khi cả thế cờ và vai trò quân cờ chủ lực của Mỹ từ nay đều do Taliban quyết định.

Đơn giản là việc Taliban đàm phán và ký thoả thuận trực tiếp với Mỹ đã biến chính quyền Afghanistan thành thực thể phái sinh, qua đó buộc Washingon phải ký Tuyên bố chung với Kabul, mà từ đây có thể vô hiệu cả nước cờ và quân cờ của Mỹ.

Trách nhiệm của Taliban là tuân thủ Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban, trong đó có việc đàm phán với chính quyền Kabul, nhưng không có trách nhiệm tuân thủ Tuyên bố chung Mỹ-Afghanistan, vì đây là chuyện riêng của Washington với Kabul.

Trong khi chính quyền Kabul có trách nhiệm tuân thủ cả Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban lẫn Tuyên bố chung Mỹ-Afghanistan. Riêng về mặt kỹ thuật đã thấy việc đàm phán giữa chính quyền Kabul với Taliban khó có thể đạt kết quả như ý Mỹ.

Với thực tế ấy, trong mọi trường hợp, nguy cơ lỗi thuộc về chính quyền Afghanistan nhiều hơn là Taliban. Rõ ràng, chính Washington - bằng thoả thuận hoà bình - đã giúp Taliban chiếm lợi thế trước chính quyền Kabul.

Như vậy, ký trực tiếp thoả thuận với Mỹ - và chỉ duy nhất Mỹ - là thắng lợi tuyệt đối của Taliban. Vì nhóm phiến quân này chỉ cần khai thác sự lệch pha giữa Thoả thuận Mỹ-Taliban với Tuyên bố chung Mỹ-Afghanistan là có thể vô hiệu nước cờ của Mỹ.

Chỉ xin đi vào một chi tiết nhỏ để chứng minh điều đó. Theo Thoả thuận hoà bình Mỹ - Taliban, chính phủ Afghanistan phải trả tự do cho khoảng 5.000 phiến quân đang bị giam giữ, còn Taliban cam kết trả tự do cho tối đa 1.000 quân chính phủ bị giam giữ.

Phía Taliban coi đây là điều kiện tiên quyết để tiến hành các vòng đàm phán nội bộ Afghanistan, giữa đại diện phiến quân Taliban và đại diện chính quyền Kabul, mà theo Thoả thuận hoà bình, dự kiến bắt đầu từ ngày 10/3.

Tuy nhiên, phía chính quyền Kabul lại từ chối việc trao đổi tù binh trước khi các vòng đàm phán bắt đầu. Ngày 1/3, tại cuộc họp báo ở Kabul, Tổng thống Ashraf Ghani cho rằng trao đổi tù binh không thể là điểu kiện tiên quyết cho đàm phán.

Nong Afghanistan: My be bang truoc the co cua Taliban
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Mark Milley đang liệt kê hàng loạt cái không trong các cuộc tấn công của Taliban

Thậm chí Tổng thống Ghani còn khẳng định, trong Tuyên bố chung Mỹ-Afghanistan, chính quyền nước này không đưa ra bất cứ cam kết nào về việc phóng thích 5.000 tù nhân Taliban như đã được quy định trong Thỏa thuận hòa bình Mỹ-Taliban.

Chỉ 24 tiếng sau khi nhà lãnh đạo chính quyền Aghanistan tuyên bố từ chối cam kết trao trả tù binh, Taliban đã kết thúc lệnh ngừng bắn tạm thời, tấn công các lực lượng Afghanistan, mà không dễ bị quy kết vi phạm Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban.

Hàng loạt cái không - theo liệt kê Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Mark Milley - trong các cuộc tấn công của Taliban thực ra chỉ là sự trêu ngươi của nhóm phiến quân này với Washington, chứ không phải thiện ý với Mỹ.

Rõ ràng, để có thể rút quân khỏi Afghanistan, Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào thiện ý của Taliban, trong đó có việc hạn chế tới mức thấp nhất trong khai thác sự lệch pha giữa Thoả thuận Mỹ-Taliban với Tuyên bố chung Mỹ-Afghanistan.

Với thực tế như vậy, Washington khó có thể lật ngược thế cờ của Taliban được xác lập bởi chính thoả thuận hoà bình cho Afghanistan mà Mỹ đã ký với nhóm phiến quân này, sau gần 2 thập kỷ Mỹ không thể giành chiến thắng.

Điều đó lý giải tại sao trưởng đoàn đàm phán Taliban Abbas Stanikzai lại hân hoan đến vậy, khi Thoả thuận hoà bình Mỹ-Taliban được ký kết. “Rõ ràng, chúng tôi đã chiến thắng trong cuộc chiến này… Đó là lý do chúng tôi ký hiệp ước hòa bình”.

Thật bẽ bàng với Mỹ!

Ngọc Việt

Thứ Năm, 05/03/2020 18:47

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện