'Ông Trump đánh mất vị thế của Mỹ trước Trung Quốc'

(Quan hệ quốc tế) - Những hành động nóng vội, thiếu nhất quán của chính phủ Donald Trump đã làm các đồng minh hoang mang, thiếu tin tưởng vào Hoa Kỳ.

Mới đây, một bài bình luận trên tờ Washington Post cho rằng, với sự trỗi dậy của Trung Quốc ở châu Á, đồng minh của Hoa Kỳ trong khu vực đang ngày càng lo lắng, nhìn vào chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Donald Trump, ít có khả năng tin vào cam kết của Washington đối với hiệp định chung.

Theo bài viết của ông Robert Kaplan - chuyên gia tại Viện nghiên cứu chính sách đối ngoại, để chống lại “sự thôn tính leo thang” của Bắc Kinh trong khu vực Biển Đông, Hoa Kỳ đã phái hai nhóm tấn công tàu sân bay đến khu vực châu Á-Thái Bình Dương - một trong những biểu hiện nổi bật nhất sự cứng rắn của Mỹ đói với Trung Quốc trong những năm gần đây.

Tuy nhiên, theo nhà phân tích này, việc Washington đã phải dùng đến các biện pháp nghiêm trọng như vậy đã nói lên sự thay đổi trong cán cân lực lượng có lợi cho Trung Quốc. Những nỗ lực lâu dài và ngoan cố của Bắc Kinh để củng cố chỗ đứng trên các đảo nhân tạo cho thấy Hoa Kỳ hiện đang bận tâm nhiều hơn với chính sách trong nước và họ đang mất dần ảnh hưởng ở châu Á.

Ra khỏi hiệp định TTP

Nước Mỹ ở quá xa, còn Trung Quốc thì quá gần và từ quan điểm địa lý, nhân khẩu học, kinh tế, quân sự, Bắc Kinh đang ngày càng trở thành một thế lực mà các nước khu vực phải suy nghĩ.

Để duy trì liên minh với Washington, trong khi liên tục cảm thấy “sự hiện diện không thể lay chuyển” của Bắc Kinh, các nước châu Á luôn cần rất nhiều niềm tin vào cam kết của Mỹ đối với thỏa thuận chung. Và giờ đây, lần đầu tiên kể từ Thế chiến II, Tổng thống đương nhiệm Donald Trump đã làm lung lay nghiêm trọng niềm tin này.

Trump khởi đầu việc quản lý chính quyền của mình bằng cách rời khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, một trong những nền tảng của trật tự tự do mà chính quyền tiền nhiệm Obama tin tưởng rằng, nó sẽ giúp người Mỹ dẫn đầu ở châu Á. Trong khi đó, Bắc Kinh đã triển khai dự án quy mô lớn của họ “Một vành đai - một con đường”.

“Trong khi Trung Quốc thúc đẩy tầm nhìn, bất kể là nó không hoàn hảo và mang tính ép buộc [đối với các nước láng giềng] như thế nào, Hoa Kỳ vẫn không có gì để củng cố niềm tin và trao tặng lợi ích cho đồng minh.

Làm rạn nứt quan hệ với các đồng minh

Sau Thế chiến II, an ninh ở châu Á chủ yếu dựa vào liên minh quân sự của Mỹ và Nhật Bản.

'Ong Trump danh mat vi the cua My truoc Trung Quoc'

Từ khi lên cầm quyền, Trump đã khiến đồng minh thất vọng

Bằng cách kéo Tokyo, quốc gia hùng mạnh thứ hai trong khu vực, vào quỹ đạo của mình, Washington đã “khéo léo kiềm chế Trung Quốc”, cho phép tất cả các quốc gia khác nhận cổ tức từ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, trong khi vẫn chịu trách nhiệm về an ninh của họ.

Vì vậy, không ai phải lựa chọn giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, và cũng không sợ chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản.

Tuy nhiên, ngay cả trước khi nhậm chức, Trump đã bắt đầu đặt câu hỏi về điểm chính của thỏa thuận với Nhật Bản là điều kiện để đảm bảo an ninh cho Tokyo. Và điều này khiến Nhật và các quốc gia khác trong khu vực sợ hãi, đó là lý do tại sao vị trí của Hoa Kỳ ở đây rõ ràng bị lung lay.

Ngoài ra, trong một năm nay, Nhật Bản và Hàn Quốc đã tiến hành cuộc chiến thương mại. Có lẽ một Tổng thống khác Trump sẽ cử đại diện đến để dàn xếp mâu thuẫn giữa hai nước đồng minh và củng cố liên minh càng sớm càng tốt. Nhưng Trump đã làm rất ít về vấn đề này.

Cảm giác dễ bị tổn thương ở các đồng minh châu Á

Ngày nay, đồng minh châu Á của Hoa Kỳ “đang trải nghiệm cảm giác dễ bị tổn thương và cô đơn”, tác giả của bài báo chỉ ra.

Lần đầu tiên sau một thời gian dài, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc lại trở nên “thù địch và không thể đoán trước”, và Washington không có gì đảm bảo về cam kết của mình đối với các nước liên minh trong khu vực.

Sự xâm lược ở Biển Đông, vấn đề ở Tân Cương và áp lực ngày càng tăng đối với Hồng Kông từ phía Bắc Kinh cho thấy Trung Quốc có thể chuyển sự chú ý sang Đài Loan. Và nếu có điều gì đó xảy ra với Đài Loan bên cạnh Trung Quốc đại lục, nó sẽ trở thành dấu hiệu cho thấy ảnh hưởng của Mỹ ở Châu Á đã chấm dứt.

Tất nhiên là trong thời điểm hiện nay vẫn chưa có sự cố lớn, nhưng không rõ liệu họ có thể dựa vào Mỹ trong trường hợp khủng hoảng này xảy ra hay không.

Ông Kaplan giải thích, các liên minh dựa trên việc ngăn chặn đối thủ, do đó đòi hỏi một cam kết “không thể lay chuyển” đối với chiến lược chung. Nhưng tại thời điểm này, chúng ta đang chứng kiến ​​"sự xâm lược chưa từng có từ phía Trung Quốc, cùng với những nghi ngờ chưa từng có về ý định của Hoa Kỳ".

Sự hy vọng mơ hồ vào FOIP

“Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (Free and Open Indo-Pacific” - FOIP) được Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu tiên công khai nhắc tới trong bài phát biểu tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tháng 11/2017 tại Hà Nội.

Ngay sau đó, Chiến lược An ninh Quốc gia Mỹ đã chính thức coi Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương là một không gian chiến lược mới. Điều này đã làm các đồng minh của Mỹ cảm thấy “vô cùng phấn chấn”.

'Ong Trump danh mat vi the cua My truoc Trung Quoc'

Các đồng minh của Mỹ cho rằng, Chiến tranh thương mại Trung-Mỹ là vì lợi ích của Washington, chứ không phải vì bạn bè

Giới phân tích chính trị thế giới cũng đánh giá “Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở” là một công cụ quan trọng để ngăn chặn sự “trỗi dậy không hòa bình” và sự mở rộng ảnh hưởng của “Sáng kiến Vành đai và Con đường” của Trung Quốc.

Tuy nhiên từ đó đến nay, do cả những nguyên nhân khách quan và chủ quan, chiến lược của Mỹ vẫn không có những hành động cụ thể để đồng minh có thể đặt niềm tin vào chiến lược này.

Điều gì còn níu giữ các đồng minh với Washington?

Những gì vẫn còn để liên kết đồng minh châu Á với Washington? Đó có lẽ chỉ là nỗi lo ngại triền miên trước Trung Quốc hơn là niềm tin vào sự hỗ trợ của Mỹ. Theo ý kiến ​​của các chuyên gia, tình huống như vậy có tính chất tương tự như việc “Phần Lan hóa” các quốc gia này – một điều đã từng xuất hiện trong quá khứ đối đầu Xô-Mỹ.

Chính sách đối ngoại của các đồng minh cũ của Hoa Kỳ như Philippines, Malaysia và Singapore, sẽ cố gắng không can thiệp vào kế hoạch của Trung Quốc, còn trong lời nói vẫn trung thành với Mỹ, tương tự như trường hợp của Phần Lan và Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh.

Các nhà phân tích kết luận rằng, thay vì đầu tàu dẫn dắt liên minh đằng sau mình, Trump chứng tỏ mình chỉ đơn giản là một bên của thỏa thuận, không có trách nhiệm, nghĩa vụ gì thiêng liêng.

Ngay cả cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ với Trung Quốc mà Trump đang phát động hiện nay cũng được coi là vì lợi ích của nước Mỹ là chính, chứ không phải nhằm mục đích hỗ trợ các đồng minh. Những điều này làm các đồng minh hẫng hụt và hoang mang.

Vì vậy, chính quyền Donald Trump sẽ cần những động thái mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn, duy trì liên tục trong thời gian dài, hơn là cấp tốc điều đến một vài tàu sân bay. Chỉ có như vậy Hoa Kỳ mới có thể lấy lại niềm tin và khỏa lấp các tác động tiêu cực của nó.

Huy Bình

Chủ Nhật, 12/07/2020 10:20

Sự Kiện