Ông Trump rút Hiệp ước Bầu trời Mở: Chiêu "ngáo ộp Nga"?

(Quan hệ quốc tế) - Phải chăng Mỹ lại định dùng chiến lược "ngáo ộp Nga" để bán thêm vũ khí cho châu Âu?

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã cảnh báo về việc sẽ rút Mỹ khỏi Hiệp ước giám sát không phận mang tên "Bầu trời mở". Đây là hiệp ước được xây dựng với sự tham gia tích cực của Nga với các quốc gia thành viên châu Âu và đến nay, đã có 34 quốc gia tham gia ký kết. Hiệp ước nhằm xây dựng lòng tin và kiểm soát vũ khí quan trọng sau Chiến tranh Lạnh.

Ong Trump rut Hiep uoc Bau troi Mo: Chieu
Trinh sát cơ OC-135B Mỹ chuyên thực hiện các chuyến bay trong hiệp ước. Ảnh: Flickr/Backa Eriksson.

Ông Donald Trump giải thích lý do của việc rút khỏi Hiệp ước này là Nga đã nhiều lần vi phạm thỏa thuận.

Các quan chức đề nghị giấu tên nói với một nhóm phóng viên rằng quyết định được đưa ra sau khi chính phủ Mỹ đã tiến hành đánh giá trong 6 tháng, phát hiện nhiều trường hợp Nga không tuân thủ hiệp ước Bầu trời mở.

"Trong quá trình đánh giá, mọi thứ trở nên rõ ràng rằng Mỹ không còn lợi ích khi tham gia hiệp ước Bầu trời mở. Nga vi phạm và thực thi hiệp ước theo những cách làm gia tăng mối đe dọa quân sự chống lại Mỹ và đồng minh”, một quan chức Mỹ lưu ý.

Dường như sau nhiều tuyên bố của ông Donald Trump, phía Mỹ đang chuẩn bị các bước đi thực sự để hiện thực hóa việc đổ lỗi cho Nga (một lần nữa) vi phạm các Hiệp ước quốc tế và Washington sẽ rút khỏi bất cứ Hiệp ước nào mà Moscow vi phạm như một sự đáp trả.

Trước các tin tức này, ngày 21/5, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko nói rằng, việc Mỹ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời Mở sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của tất cả các thành viên tham gia, kể cả các nước thành viên NATO.

Ông Grushko khẳng định, Nga không vi phạm hiệp ước và không có gì ngăn cản việc tiếp tục đàm phán về các vấn đề kỹ thuật mà Mỹ nói Nga vi phạm.

Theo Thứ trưởng Grushko, động thái của Mỹ sẽ là đòn mạnh không chỉ giáng vào nền tảng an ninh châu Âu mà còn vào những lợi ích an ninh cốt lõi của các đồng minh Mỹ.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết, Moscow đang chờ Washington làm rõ về tuyên bố này.

Bà Zakharova nói trên kênh truyền hình Rossya-24: "Chúng tôi không nhận được thông báo chính thức hoặc giải thích từ các đối tác và đồng nghiệp Mỹ. Đây là điều ước quốc tế, đang được thực thi và các bên đều có những nghĩa vụ được quy định. Về vấn đề này, các tuyên bố công khai vẫn chưa đủ để đưa ra kết luận về ý định của Mỹ”.

Bà Zakharova nói thêm: “Ngoài các tranh luận công khai, tuyên bố công khai, còn có một thực tiễn là tuân thủ các thỏa thuận và hiệp ước. Có các cơ chế để thực hiện chúng, cụ thể là có một ủy ban thích hợp để nêu các yêu cầu của mình”.

Từ năm ngoái, Mỹ đã tuyên bố sẽ rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở. Khi đó, Vụ trưởng Vụ Không phổ biến vũ khí hạt nhân và kiểm soát vũ trang thuộc Bộ Ngoại giao Nga Vladimir Yermakov đã nói rằng, nếu Mỹ có ý định như vậy thì Moscow sẽ buộc phải đáp trả. Nhưng ý định mới dừng ở mức tuyên bố nên ông cho rằng còn quá sớm để nói về điều này.

Quan chức Nga cho rằng, Moscow tin tưởng vào sự sáng suốt của các đối tác nước ngoài đồng thời kêu gọi duy trì hiệp ước này với tư cách là "một trong vài trụ cột còn lại của cấu trúc an ninh ở châu Âu".

Ý định thực sự của ông Trump?

Rút khỏi các Hiệp ước quốc tế về kiểm soát vũ khí, lực lượng hạt nhân trở thành những mối đe dọa "yêu thích" mà Tổng thống Mỹ đưa ra với thế giới.

Hiệp ước Bầu trời Mở cho phép các quốc gia tham gia thực hiện các chuyến bay giám sát ngắn, không vũ trang, trên toàn bộ lãnh thổ nước thành viên khác để thu thập dữ liệu về các lực lượng và hoạt động quân sự.

Một khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước, họ đồng thời từ bỏ các chuyến bay giám sát trên lãnh thổ Nga trong khi nếu các nước châu Âu và Nga tiếp tục tham gia Hiệp ước thì với sự hợp tác giữa Mỹ và châu Âu thông qua NATO, người Mỹ vẫn có được các thông tin lực lượng của phía Nga. Ngược lại, nếu người Nga cũng rút khỏi Hiệp ước thì đó là cơ hội để người Mỹ tô vẽ về mối đe dọa xâm lược từ Nga mà châu Âu vẫn luôn lo sợ.

Chưa rõ lời cáo buộc của Tổng thống Trump cho rằng Nga đã liên tục vi phạm các quy định của Hiệp ước Bầu trời mở đã được xác thực hay chưa song thực tế theo cơ chế của Hiệp ước này, một khi các quốc gia tham gia vi phạm các điều khoản họ cũng sẽ chịu sự trừng phạt ở quy mô Hiệp ước. Động thái của Mỹ đang thể hiện một điều rất dễ hiểu là mang thêm các mối đe dọa cho châu Âu.

Trong bối cảnh mối lo ngại về "ngáo ộp Nga" trỗi dậy, người châu Âu có thể sẽ tìm cách lựa chọn các vũ khí quân sự của Mỹ giống như đã từng ghi nhận trước đây. Thực tế việc gieo mối lo ngại vào châu Âu để người Mỹ bán thêm các lô hàng vũ khí không phải là câu chuyện mới. Ví như, các nhà sản xuất vũ khí hàng đầu của Mỹ như Lockheed Martin, Boeing đều thừa nhận lo ngại về Iran và Nga giúp họ hốt về những đơn hàng béo bở tại các triển lãm vũ khí ở châu Âu.

"Cả hai triển lãm trước đều không có mấy đơn hàng. Hiện tại châu Âu là thị trường phát triển nhanh nhất của Lockheed Martin" - ông Rick Edwards, người phụ trách mảng quốc tế của Lockheed Martin tiết lộ.

Không thể phủ nhận rằng, chỉ cần một biến động căng thẳng về các thiết bị quân sự Mỹ với các nước như Nga hay Iran thì các nhà sản xuất Mỹ đều có dịp "hốt bạc". Một lãnh đạo cấp cao trong ngành sản xuất vũ khí tại Mỹ thậm chí còn gọi những quốc gia tạo mối đe dọa cho Mỹ và châu Âu là "các đối tác làm ăn".

"Iran là 'đối tác làm ăn' tốt nhất của chúng tôi. Mỗi khi họ làm những chuyện như bắn hạ máy bay Mỹ, họ lại làm gia tăng cảm giác bị đe doạ" - ông này cho biết.

Nga phát hiện âm mưu chạy đua vũ trang của Mỹ

Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế và Châu Âu toàn diện tại Trường Kinh tế Cao cấp Đại học nghiên cứu quốc gia và chuyên gia tại Câu lạc bộ thảo luận quốc tế Valdai Dmitry Suslov nói rằng, một khi Mỹ đã có động thái muốn rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở thì Nga cũng không cần ở lại trong Hiệp ước này.

Ong Trump rut Hiep uoc Bau troi Mo: Chieu
Nga có rút khỏi Hiệp ước Bầu trời mở theo chân Mỹ?

"Không nên để Nga tiếp tục tham gia vào thỏa thuận sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận này, bởi vì các nước châu Âu của NATO trong khuôn khổ thỏa thuận này sẽ vẫn có thể bay qua đất Nga trong khi máy bay Nga không thể bay qua Mỹ" - chuyên gia Suslov nói.

Theo chuyên gia này, quyết định của Mỹ về việc rút khỏi hiệp ước sẽ tiếp tục leo thang tình hình chính trị và quân sự ở khu vực Euro-Atlantic và làm xấu đi mối quan hệ giữa Nga và NATO.

Ông Suslov nhận định, người Mỹ đang muốn thúc đẩy cuộc chạy đua vũ trang với Nga và muốn tận dụng đây là cơ hội để Mỹ "kết thúc" nước Nga.

"Nếu một cuộc chạy đua vũ trang mới bắt đầu, nó sẽ kết thúc đối với Nga như Liên Xô. Đây là điều người Mỹ nghĩ" - chuyên gia Nga nhận xét.

Đông Phong

Thứ Sáu, 22/05/2020 15:51

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện