SCO thành trung tâm tập hợp các đồng minh chống Mỹ?

(Quan hệ quốc tế) - Liệu Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) có thể vượt qua những mâu thuẫn nội bộ không, và điều đó sẽ ảnh hưởng đến Nga như thế nào?

Xin giới thiệu cùng bạn đọc bài viết và trao đổi với chuyên gia của Andrey Ivanov (chúng tôi mới giới thiệu về ông qua bài viết: “Người Nga yêu những người lãnh đạo mạnh, quyết đoán như Lukashenk”DVO, 10/9/2020) nhân Hội nghị Bộ trưởng các nước thành viên Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) mới kết thúc tại Matxcova và những phân tích về ý đồ của Trung Quốc qua các phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao nước này tại diễn đàn trên. Bài đăng trên “Svobodnaia Pressa” ngày 12/9/2020.

SCO thanh trung tam tap hop cac dong minh chong My?

Sau đây là nội dung:

I. Phần giới thiệu của Andrey Ivanov

SCO thanh trung tam tap hop cac dong minh chong My?
Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao của các nước thành viên SCO tại Matxcova (Ảnh: Cơ quan báo chí Bộ Ngoại giao Nga / TASS)

Trung Quốc dự định đẩy nhanh tiến trình xây dựng một cơ cấu quốc tế mới để thay thế cho cơ cấu cạnh tranh toàn cầu như hiện nay.

Đây là những gì mà chúng ta có thể rút ra được qua những tuyên bố của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tại hội nghị ngoại trưởng các nước SCO mới tổ chức tại Matxcova. Trong chiến lược mới này của Trung Quốc, Nga sẽ được “ưu tiên” trao cho một vai trò quan trọng.

Ngày 10/9, tại thủ đô nước Nga đã diễn ra hội nghị trực tiếp bộ trưởng ngoại giao các nước thành viên SCO. Ngoài ra, còn có một cuộc họp riêng giữa bộ trưởng ngoại giao Nga, Trung Quốc và Ấn Độ.

Vì một số lý do nào đó, những sự kiện này hầu như không được giới truyền thông Nga chú ý tới và chúng chỉ được đưa tin một cách sơ sài qua những mẩu tin ngắn. Những thông tin nghèo nàn kiểu như vào đêm trước cuộc gặp, Vladimir Putin có tổng kết rằng Nga đã hoàn thành các cam kết chính của mình trong nhiệm kỳ giữ chức chủ tịch luân phiên của tổ chức này.

Trong khi đó các phương tiện truyền thông Trung Quốc lại dành một sự quan tâm đặc biệt cho hội nghị này. Từ rất nhiều bài báo được đăng tải trên các phương tiện truyền thông Trung Quốc, có thể rút ra kết luận rằng Trung Quốc muốn khai thác tối đa tổ chức SCO để nhằm đạt được những lợi ích cho mình.

Tại cuộc họp với các đồng nghiệp, Ngoại trưởng CHND TH đã trình bày một kế hoạch sâu rộng thúc đẩy hợp tác bên trong SCO.

Theo quan điểm của phía Trung Quốc, các thành viên của tổ chức này cần không chỉ phối hợp hành động với nhau trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố và tăng cường hợp tác, mà còn phải "chia sẻ với nhau cả sự giàu có lẫn những nỗi buồn".

Bắc Kinh cho rằng các thành viên SCO phải cùng nhau vượt qua khủng hoảng sau đại dịch coronavirus và thậm chí còn phải hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc “đấu tranh” chống lại các cuộc cách mạng "màu".

Tại cuộc gặp ba bên với Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov và Bộ trưởng Ấn Độ Subramanyam Jaishankar, người đại diện cho Trung Quốc tuyên bố rằng ba nước cần phải đứng ra chịu trách nhiệm đối với tương lai của hành tinh, thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa các mối quan hệ quốc tế và không cho phép nhân loại đi chệch con đường toàn cầu hóa và phát triển các chuỗi quan hệ sản xuất quốc tế.

Trung Quốc cũng đã rất thẳng thắn trong việc xác định đối thủ của các quốc gia SCO. Theo nhà ngoại giao Trung Quốc, hiện nay Hoa Kỳ đã trở thành kẻ hủy diệt chủ yếu trật tự thế giới.

Nói một cách đơn giản hơn, Ngoại trưởng Trung Quốc đã kiên trì thuyết phục các đồng nghiệp của mình về tính đúng đắn trong học thuyết đối ngoại của Bắc Kinh.

Xin nhắc lại rằng vài năm trước dây, một điều khoản sửa đổi đã được đưa vào Hiến pháp của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa với nội dung rằng Trung Quốc đang xây dựng một "cộng đồng chung số phận của nhân loại".

(Bắc Kinh) đề xuất thay thế mô hình cạnh tranh toàn diện Phương Tây bằng mô hình hợp tác chung cùng có lợi. Cơ chế để thực hiện chiến lược này sẽ là dự án "Một vành đai và một con đường".

Tuy nhiên, dự án "Một vành đai và một con đường" trong những năm gần đây đã và đang phải đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng xuất phát từ những những quốc gia không kết nối với Trung Quốc.

Do nhận thức được rằng sẽ không thể “dễ dàng” thuyết phục được các quốc gia khác tham gia dự án, Bắc Kinh bắt đầu tận dụng các tổ chức như BRICS và SCO để thúc đẩy việc hiện thực hóa nó.

Nhưng hiện nay, do hậu quả của tình trạng leo thang đối đầu giữa Trung Quốc và Mỹ, Bắc Kinh buộc phải hành động một cách “quyết liệt” hơn.

Giới lãnh đạo Trung Quốc đã công khai nói về các đối thủ của Trung Quốc, và báo chí nước này đã viết nhiều về các kịch bản chiến tranh có thể xảy ra giữa Trung Quốc với các nước khác.

Và ở đây quan điểm của một quốc gia có tranh chấp lãnh thổ lâu đời với Trung Quốc là Ấn Độ có một ý nghĩa rất quan trọng.

Cho đến nay, Delhi vẫn quyết không nhượng bộ, và những sự cố nghiêm trọng vẫn liên tục diễn ra trên biên giới hai nước. Nhưng tất cả đều hiểu rằng chìa khóa giúp Trung Quốc có thể đối đầu thành công với Mỹ- đó chính là việc Ấn Độ có can thiệp (vào mối quan hệ đó) hay không.

II.  Phần phỏng vấn chuyên gia  

SCO thanh trung tam tap hop cac dong minh chong My?

 Andrey Volodin, chuyên viên khoa học chính Viện Kinh tế thế giới và Quan hệ quốc tế Viện Hàn lâm Khoa học Nga

Trong thế giới hiện nay, năng lực của các tổ chức quốc tế lớn là cực kỳ hạn chế:

— Hiện giờ dự án “Một vành đai, một con đường” đã bị đình trệ do đại dịch coronavirus. Sự thành công hay không của dự án này tuyệt đối không phụ thuộc vào quan điểm của Nga hay Ấn Độ, mà đơn giản là vì các đường biên giới đã bị khóa chặt.

Hiện giờ thì không ai biết sẽ có làn sóng (coronavirus) thứ hai hay không, căn bệnh này vẫn chưa được nghiên cứu một cách cặn kẽ, chính vì vậy nên sẽ có rất nhiều điều không thể lường được đang còn ở phía trước.

Còn về những gì liên quan đến chính bản thân tổ chức SCO, thì đây (SCO) không phải là một dạng tổ chức mang tính quy tụ nào đó. Hiện nay vấn đề quan trọng bậc nhất – làm sao để có được vaccine ngừa COVID-19.

Nhưng làm điều đó như thế nào, hiện vẫn chưa rõ. Hiện giờ thì tất cả các thành viên SCO đều đang chịu tổn thất do các biện pháp hạn chế, đồng thời quy mô các mối quan hệ tương tác giữa các quốc gia thành viên cũng đang ngày càng giảm.

Điều duy nhất- đó là chính đại dịch này sẽ thuyết phục được các nhà lãnh đạo các nước cộng hòa hậu Xô Viết hiểu ra rằng cần phải hợp tác chặt chẽ hơn với Nga. Không gian chính trị thống nhất một thời có thể trở thành một không gian kinh tế thống nhất.

Chúng ta nhìn vào Liên minh châu Âu (để liên hệ) và thấy được những khó khăn của nó. Tất nhiên, coronavirus đã làm mất ổn định tình hình ở EU. Nhưng chúng ta có thể rút ra được nhiều kết luận từ những kinh nghiệm của EU.

Còn nếu như nói về quan hệ phối hợp hành động giữa Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, thì hiện giờ tôi vẫn chưa hình dung được là các quốc gia này có thể tương tác dưới hình thức nào để xây dựng được một không gian thay thế nào đó.

Thêm nữa, thiết lập một không gian mới thay thế cho không gian nào? Hiện giờ không có một không gian thế giới thống nhất. Phương Tây đang bận rộn giải quyết các vấn đề của riêng họ.

Chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ cho thấy rằng người Mỹ đang đặc biệt chú tâm vào việc xây dựng đất nước của họ. Trung Quốc, Nhật Bản, Nga và Châu Âu cũng đang làm như vậy. Và tất cả những nước hướng ra thị trường bên ngoài đều gặp phải nhiều vấn đề.

Còn các quốc gia quan tâm nhiều hơn đến thị trường nội địa và tích tực thực hiện chính sách thay thế hàng nhập khẩu như Mỹ, chắc chắn sẽ được hưởng lợi từ những gì đang diễn ra hiện nay.

Dĩ nhiên, các cuộc gặp trong các cơ cấu khác nhau là quan trọng. Nhưng tôi không hề thấy bất kỳ một bước tiến nào theo hướng thành lập một tập đoàn (không gian) kinh tế thống nhất.

“SP”: - Cuộc khủng hoảng do đại dịch gây ra đã làm trầm trọng thêm rất nhiều mâu thuẫn. Chúng ta liệu có thể nói là SCO đủ khả năng trở thành một diễn đàn để tiến hành một đường lối không phải làm là trầm trọng thêm cuộc đối đầu giữa các quốc gia, mà là để tăng cường sự hợp tác giữa họ với nhau hay không?

Tôi sẽ không phóng đại những mâu thuẫn đang tồn tại giữa Phương Tây và Phương Đông. Phương Tây đã suy yếu nhiều, và cuộc chiến tranh thông tin cường độ ngày càng cao mà Phương Tây đang tiến hành chỉ càng thêm khẳng định nhận định đó, đặc biệt là với Tây Âu.

Quan hệ giữa Ấn Độ và Trung Quốc cũng trở nên tồi tệ và không phải mới chỉ từ ngày hôm qua, mà là từ sau cuộc chiến tranh biên giới năm 1962. Cho dù hai bên có muốn loại bỏ những mâu thuẫn đó đi chăng nữa, nhưng chúng (những mâu thuẫn ấy) vẫn đang còn nguyên đó. Vì vậy, bất kỳ cuộc họp nào của các nhà ngoại giao đều nên được hoan nghênh và cứ để cho SCO hoạt động.

Tuy nhiên, cả SCO và cả Nga, cho dù với bất kỳ nỗ lực lớn đến mức nào đi nữa, đều không thể xóa được những mâu thuẫn lịch sử. Chúng ta có thể bằng một cách nào đó khuyến khích các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ hợp tác với nhau, đặc biệt là trong cuộc chiến chống khủng bố.

Nhưng Matxcơva không thể hòa giải được Ấn Độ và Trung Quốc với nhau. Liệu SCO có thể trở thành diễn đàn để hai bên đạt được thỏa thuận nào đó không? Nếu được thế thì quá tốt. Nhưng cho đến thời điểm hiện tại tôi không thấy dấu hiện nào cho thấy Ấn Độ có thể chấp nhận một sự nhân nhượng thỏa hiệp.

Bản thân tổ chức SCO không quan trọng. Yếu tố quan trọng nhất chính là bản năng sinh tồn của giới tinh hoa và của chính các dân tộc. Dưới ảnh hưởng của yếu tố này, SCO có thể biến thành một nền tảng hợp tác hiệu quả.

“SP”: - Liệu Nga có thể sử dụng SCO để tìm kiếm những lợi ích cho mình không?

—  Nga có thể tham gia vào các tổ chức quốc tế dù không thấy có lợi gì cho mình, mà chỉ nghĩ đến lợi ích chung. Thêm nữa, chúng ta cũng hiểu rằng tiềm lực của Nga đã suy yếu nhiều sau khi Liên Xô tan rã và cho đến nay vẫn chưa phục hồi được.

Để tiến hành một trò chơi địa chính trị tích cực, cần có một nguồn lực kinh tế rất vững chắc. Vâng, chỉ khi nào có được nguồn lực đó, chúng ta mới có thể bình tâm suy nghĩ về vai trò của Nga trong nền chính trị khu vực và thế giới.

  • Lê Hùng- Nguyễn Hoàng (dịch)

Thứ Ba, 15/09/2020 07:30

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện