Thổ làm chuyện sốc với ba nhóm vũ trang mạnh nhất Syria

(Quan hệ quốc tế) - Trong bối cảnh tình hình Idlib căng thẳng, lệnh ngừng bắn nguy cơ đổ vỡ, Moscow yêu cầu Ankara không che giấu cho các nhóm khủng bố bằng cách đổi tên.

Sở dĩ Nga yêu cầu như vậy vì hầu hết các nhóm phiến quân lớn nhất ở Syria đều nhận được sự hậu thuẫn của Thổ Nhĩ Kỳ.

Nga yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ không che giấu phiến quân

Trung tâm Hòa giải giữa các bên tham chiến ở Syria (do Nga thành lập) vừa công bố hoạt động của cuộc tuần tra chung Nga-Thổ Nhĩ Kỳ lần thứ hai diễn ra ngày 30/3 dọc theo đường cao tốc M-4 (nối tỉnh Aleppo và tỉnh Latakia), đoạn chạy qua khu vực Idlib.

Theo đó Nga và Thổ Nhĩ Kỳ thỏa thuận thiết lập một hành lang an toàn dài 6km về phía bắc và phía nam xa lộ M-4 ở Syria, sau thỏa thuận ngày 5 tháng 3, để ngăn chặn mọi sự thù địch dọc theo đường ranh giới này. Tuy nhiên, công tác tuần tra đã bị gián đoạn do các nhóm phiến quân cắt đứt tuyến đường cao tốc này.

Trong buổi họp báo hôm 28/3 về tình hình thực thi thỏa thuận ngừng bắn Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, bà Maria Zakharova, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga cho biết một số nhóm phiến quân tiếp tục vi phạm chế độ ngừng bắn, bên cạnh đó, bất đồng giữa các phe nhóm phiến quân, khủng bố ở Idlib đã biến thành những cuộc xung đột quân sự giữa chúng, khiến tình hình ở khu vực này ngày càng trở nên hỗn loạn.

Tho lam chuyen soc voi ba nhom vu trang manh nhat Syria
Chiến trường Syria với rất nhiều phe nhóm đang ngày càng phức tạp

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga còn nhắc tới một sự việc khiến nhiều người quan tâm là tình trạng các nhóm phiến quân ở Idlib (Syria) liên tục đổi tên, ‘khoác áo mới’.

Bà Zakharova nhấn mạnh, Nga hy vọng Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục làm việc để tách các nhóm khủng bố khỏi phe “đối lập ôn hòa” ở Idlib và nhấn mạnh rằng việc đổi tên các nhóm là không thể chấp nhận được.

“Chúng tôi hy vọng rằng các đối tác Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục nỗ lực để tách những người ôn hòa khỏi những kẻ cực đoan, và thực hiện các biện pháp để vô hiệu hóa chúng. Cần phải nhấn mạnh rằng, đổi tên các nhóm không có ý nghĩa gì” - bà Zakharova cho biết.

Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga, có thể so sánh sự đổi tên các nhóm phiến quân cũng giống như việc thay đổi một câu khẩu hiệu. Việc các nhóm này được gọi dưới tên mới hay khoác một tấm áo mới không có nghĩa là chúng đã thay đổi bản chất, bởi vì chúng vẫn là các nhóm khủng bố.

Ba nhóm phiến quân núp bóng Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ bị tố cáo thành lập và hậu thuẫn cho nhiều nhóm phiến quân để sử dụng chúng trong các chiến dịch quân sự nhằm kiểm soát nhiều địa điểm ở tỉnh Aleppo và nắm quyền kiểm soát phần lớn tỉnh Idlib của Syria.

Thổ Nhĩ Kỳ đã quy tụ hơn 10 nhóm vũ trang nhỏ thuộc nhóm phiến quân lớn nhất Syria mang tên “Quân đội Syria Tự do” (FSA) để thành lập cái gọi là “Quân đội Quốc gia Syria” (SNA), sử dụng chúng làm lực lượng xung kích để tiến hành hai chiến dịch quân sự mang tên “Lá chắn Euphrates” (Operation Euphrates Shield, từ 24/8/2016 đến 29/3/2017) và “Cành Ô liu” (Operation Olive Branch, từ 20/1 đến 24/3/2018) ở tỉnh phía bắc Syria là Aleppo.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng quy tụ nhiều nhóm phiến quân ở Idlib mà nòng cốt là Phong trào Ahrar al-Sham (tức “Nhân dân Syria Tự do”, nhóm phiến quân lớn thứ 3 ở Syria) để thành lập “Mặt trận Giải phóng Quốc gia” (NFL), chính lực lượng này đã giao tranh quyết liệt với Quân đội Syria ở dọc đường cao tốc M4, đoạn gần Saraqip trong mấy tháng qua.

Hôm 30/3 vừa qua, giới truyền thông đối lập còn tiết lộ thông tin Thổ Nhĩ Kỳ đã huy động 9000 tay súng thuộc hai nhóm NFL và SNA để thành lập 5 lữ đoàn tác chiến đặc biệt hỗn hợp (mỗi lữ đoàn có 1500 binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ và 1500 phiến quân), nhằm ngăn chặn Quân đội Syria giải phóng tỉnh này.

Ngoài hai lực lượng trực tiếp đứng dưới cờ của Thổ Nhĩ Kỳ, nhóm khủng bố có sức mạnh thứ hai ở Syria là Hay’at Tahrir al-Sham (HTS), hiện đang kiểm soát phần lớn tỉnh Idlib, cũng được coi là đã nhận sự hậu thuẫn của Ankara.

Tiền thân của nhóm này chính là Jabhat al-Nusra (tức “Mặt trận al-Nusra”, chi nhánh của tổ chức khủng bố quốc tế al-Qaeda ở Syria).

Trước khi mang cái tên là HTS hiện nay, Jabhat al-Nusra cũng đã một lần đổi tên thành Jabhat Fatah al-Sham (JFS, tức “Mặt trận giải phóng Levant”) hồi tháng 7/2016.

Các thủ lĩnh của JFS cũng tuyên bố đoạn tuyệt với al-Qaeda, trở thành một nhóm vũ trang đối lập ở Syria; thay đổi màu cờ và màu baner từ đen (màu mà các nhóm cực đoan hay sử dụng) thành trắng.

Giới phân tích cho rằng, những hành động này chỉ nhằm rũ bỏ áo khoác khủng bố đẫm máu, xóa bỏ hình tượng “hắc ám” và cái tên của mình trong danh sách khủng bố được Liên Hợp Quốc công bố, khoác lên người bộ quần áo sạch sẽ của một nhóm “đối lập ôn hòa” ở Syria, để nhận được sự hậu thuẫn của phương Tây.

Thậm chí, ước vọng của nhóm khủng bố này còn xa hơn thế. Vào tháng 2/2017, Jabhat Fatah al-Sham tiếp tục sáp nhập, thôn tính một số nhóm phiến quân nhỏ để lập ra Hay’at Tahrir al-Sham và đến ngày 3/11/2017, HTS đã thành lập cái gọi là “Chính phủ Cứu trợ Syria” (SSG) để thực thi quyền quản lý tỉnh Idlib.

Theo giới quan sát, hành động này của HTS được hiểu là nhằm hợp pháp hóa sự hiện diện của họ ở Idlib.

Bằng cách chuyển đổi mô hình quản lý cấp địa phương từ chính quyền quân sự sang chính quyền dân sự, HTS đang từng bước xây dựng hình ảnh của mình như một lực lượng chính trị đối lập ở Syria, nhằm đạt được sự công nhận của cộng đồng quốc tế.

Thổ Nhĩ Kỳ và những tuyên bố nhiều tính toán

Theo giới phân tích Nga và Syria, Thổ Nhĩ Kỳ âm mưu sử dụng các nhóm phiến quân để kiểm soát một phần lãnh thổ Syria, nhưng che giấu nó dưới cái cớ “chống khủng bố” IS và người Kurd ở phía bắc Syria; tạo lập “vùng đệm không khủng bố” sâu từ 8-15km ở tỉnh Aleppo, trục xuất người Kurd khỏi bờ tây sông Euphrates.

Nếu đúng danh nghĩa hòa bình, Ankara có thể đường đường chính chính hỗ trợ quân đội Syria chống khủng bố, giải phóng những vùng đất này, bảo vệ an ninh biên giới của chính mình.

Thế nhưng theo phía Nga, Ankara đã liên kết với FSA (SNA) để chiếm một vùng rất rộng ở tỉnh Aleppo từ al-Bab chạy sang phía tây đến Azaz, sau đó tiếp tục hỗ trợ SNA đánh chiếm nốt Afrin; đồng thời muốn có Manbij, và tiến sang bờ đông sông Euphrates; hậu thuẫn cho NFL và HTS chiếm giữ Idlib.

Các nhóm phiến quân này được hỗ trợ thành lập chính quyền quản lý ở địa phương độc lập với chính quyền trung ương ở Damascus.

Ông Erdogan nhiều lần tuyên bố rằng, Thổ Nhĩ Kỳ không có tham vọng chiếm đất của Syria, cam kết “duy trì sự toàn vẹn lãnh thổ của Syria”, sự hiện diện của Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ là để thiết lập công lý, các hoạt động quân sự của nước này sẽ kết thúc khi “các mối đe dọa bị loại bỏ”, sau đó Ankara sẽ trao quyền quyết định vấn đề này cho nhân dân Syria.

Các chuyên gia đặt vấn đề, Thổ Nhĩ Kỳ có quan điểm cụ thể thế nào về “các mối đe dọa” và tiêu chí nào để xác định thời điểm “các mối đe dọa bị loại bỏ”? Nếu không làm rõ những vấn đề này thì lấy căn cứ nào làm giới hạn hoạt động và mốc thời gian chấm dứt các hoạt động quân sự và kiểm soát một phần lãnh thổ của Syria?

Các chuyên gia cho rằng những tuyên bố không rõ ràng này đã vô tình làm lộ ra toan tính của Thổ Nhĩ Kỳ khi đưa quân vào Syria hỗ trợ lực lượng chống Damascus, dựng các chính quyền thân Ankara ở biên giới phía bắc, chia cắt lâu dài đất nước Syria.

Nguyễn Ngọc

 

Thứ Năm, 02/04/2020 18:41

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện