Thổ Nhĩ Kỳ-Ai Cập phiêu lưu ở Libya: Kịch mới Mỹ-phương Tây?

(Quan hệ quốc tế) - Trong kịch bản mới, vị thế Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya-thực thể phái sinh, ngang với Nghị viện Libya-thực thể chính trị căn bản, loại Quân đội Quốc gia Libya...

Thổ Nhĩ Kỳ tố Ai Cập đang đối mặt 'một cuộc phiêu lưu quân sự đầy nguy hiểm' ở Libya

Trước việc Quốc hội Ai Cập, ngày 19/7, cho phép quân đội nước này can thiệp vào Libya, nếu lực lượng hỗn hợp Thổ Nhĩ Kỳ và Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya tấn công thành phố Sirte và chiếm căn cứ không quân al-Jufra, Ankara đã phản ứng.

Ngày 22/7, Cố vấn an ninh của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Ibrahim Kalin cho biết, bất kỳ hành động triển khai quân sự nào ở Libya của Ai Cập đều có thể hủy hoại những nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc xung đột và có thể đem đến những rủi ro cho Cairo.

Theo nhà chính trị Thổ Nhĩ Kỳ, nếu Cairo can thiệp quân sự vào Libya - bất chấp được sự cho phép của Nghị viện Libya và Quốc hội Ai Cập - thì đó luôn "là một cuộc phiêu lưu quân sự đầy nguy hiểm với Ai Cập", theo Aljazzera.

Trong khi đó, thông báo của Hội đồng An ninh Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ sau cuộc họp ngày 22/7, cho biết, Ankara sẽ không ngần ngại thực hiện mọi biện pháp cần thiết nhằm chống lại bất kỳ "hành động bắt nạt" nào đối với Thổ Nhĩ Kỳ ở Libya.

Tho Nhi Ky-Ai Cap phieu luu o Libya: Kich moi My-phuong Tay?
Quân đội Ai cập được bật đèn xanh để can thiệp vào Libya

Về phần mình, trong các cuộc điện đàm riêng rẽ với Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian và Ngoại trưởng Đức Heiko Maas, Ngoại trưởng Ai Cập Sameh Shukry đã nói về tầm quan trọng của Sáng kiến hòa bình Cairo được đưa ra hồi tháng trước.

Theo nhà ngoại giao Ai Cập, để đạt được một giải pháp chính trị tại Libya, cần phản ứng "cứng rắn" với "những kẻ cực đoan" và sự can thiệp từ bên ngoài, những nhân tố "không chỉ đe đọa lợi ích của Ai Cập, mà với cả an ninh tại khu vực Địa Trung Hải".

Như vậy là cả Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đều thể hiện sự cứng rắn trong giải quyết xung đột ở Libya, dù cả Ankara lẫn Cairo đều xem giải pháp hòa bình cho Libya là mục đích cuối cùng và tiến trình chính trị cho quốc gia Bắc Phi này là then chốt. 

Đặc biệt, sau khi Quốc hội Ai Cập "chịu đèn" Nghị viện Libya, nếu Cairo hành động, thì tại Libya sẽ có 2 lực lượng nước ngoài chính thức can thiệp là Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, nhưng với hai danh nghĩa hoàn toàn trái ngược nhau.

Hai danh nghĩa trái ngược nhau giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập - nếu nước này can thiệp quân sự vào Libya - đó là Thổ Nhĩ Kỳ làm khách không mời, còn Ai Cập là khách được mời. Điều đó quyết định bởi tính chính danh của thực thể gửi lời mời.

Thổ Nhĩ được Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya mời, song đây là thực thể chính trị không được Tòa án Tối cao Libya công nhận tính pháp lý, cho dù được LHQ hậu thuẫn. Vì vậy, Thổ Nhĩ Kỳ không thể là khách được mời của người dân Libya.

Còn Ai Cập được Nghị viện Libya mời - đây là thực thể chính trị đại diện căn bản do người dân Libya bầu ra và được quốc tế công nhận là thực thể chính trị đại diện duy nhất của Libya. Do vậy, Ai Cập là khách được mời của người dân Libya.

Vì thế, khi Ankara cho rằng, nếu Cairo can thiệp quân sự vào Libya thì đó là cuộc phiêu lưu nguy hiểm của Ai Cập, song chính Thổ Nhĩ Kỳ mới đang trong một cuộc phiêu lưu quân sự nguy hiểm tại Libya - trên cả hành động và nền tảng hành động.

Để Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập phiêu lưu ở Libya, Mỹ-phương Tây chuẩn bị kịch bản mới?

Là "tác giả chính trong kịch bản phá nát Libya", nhưng trước vòng xoáy bất ổn vô định tại Libya, Mỹ-phương Tây lại ngày càng trở nên như "người xa lạ", đặc biệt là từ sau khi Thổ Nhĩ Kỳ chính thức can thiệp quân sự vào Libya.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ ký Thỏa thuận về hợp tác an ninh và quân sự với Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya (GNA) hồi tháng 11/2019 - nhờ đó Ankara can thiệp vào Libya - Mỹ và các đồng minh phải ngó lơ, vì biết đó là bất hợp pháp.

Tho Nhi Ky-Ai Cap phieu luu o Libya: Kich moi My-phuong Tay?
Tố Ai Cập phiêu lưu nguy hiểm, nhưng chính Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang phiêu lưu ở Libya

Khi Nghị viện Libya cho phép Ai Cập can thiệp vào Libya, biến Thổ Nhĩ Kỳ thành khách không mời, thì "những tác giả kịch bản phá nát Libya" không thể ngó lơ nhưng cũng không thể làm gì, vì không thể xác định vị thế của mình để đưa ra phản ứng.

Thực ra "những tác giả kịch bản phá nát Libya" đã lường trước sự nguy hại này nên liên tục tìm mọi cách để có thể tổ chức tổng tuyển cử, nhằm tìm kiếm vị thế hợp pháp cho GNA, từ đó hợp pháp hóa việc xâm phạm chủ quyền quốc gia Libya lần thứ 3.

Tuy nhiên, sự mâu thuẫn giữa "người của Mỹ" với "người thân Mỹ" đã phá hỏng tất cả. Khi Ankara can thiệp vào Libya, "những tác giả kịch bản phá nát Libya" đã âm thầm đứng sau lưng, hy vọng vấn đề Libya sẽ kết thúc có hậu với họ.

Nhưng "người tính không bằng trời tính", vì khi Nghị viện Libya cho phép Ai Cập can thiệp vào quốc gia Bắc Phi này đã đưa Mỹ-phương Tây vào thế bí. Ủng hộ Ankara hay đứng về phía Cairo? Rõ ràng, Mỹ-phương Tây không dễ dàng có câu trả lời.

Trong thế "tiến thoái lưỡng nan", dường như Washington và đồng minh đã sẵn sàng chấp nhận để Ankara và Cairo phiêu lưu ở Libya, thậm chí với những động thái gần gần cho thấy Mỹ-phương Tây đang ủng hộ một cuộc chiến tranh ủy nhiệm ở Libya.

Có thể thấy, với tình hình hiện nay ở Libya, lựa chọn của "những tác giả kịch bản phá nát Libya" là khả dĩ nhất, khi họ không phải trực tiếp xử lý cái mớ bòng bong mà họ đã tạo ra bởi công cuộc 'xóa độc tài-gieo dân chủ" cho Libya, nhưng thất bại.

Khi Ankara và Cairo thực hiện cuộc phiêu lưu nguy hiểm thì chắc chắn sẽ tạo ra yêu cầu về việc sắp đặt một bàn cờ chính trị mới cho Libya, nhưng cả Thổ Nhĩ Kỳ lẫn Ai Cập đều không đủ tầm đề thực hiện điều này.

Trong tình thế này, chắc chắn "những tác giả kịch bản phá nát Libya" sẽ "phải" trở lại Libya, song với một vị thế mới là cứu Libya và đương nhiên bàn cờ chính trị mới cho Libya sẽ được sắp đặt theo ý đồ của họ.

Khi đó "cục nợ" Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya không còn chịu vị thế của thực thể phái sinh giữa lực lượng chiến thắng và lực lượng thất bại sau một chuyển động chính trị, theo Thỏa thuận Skhirat, mà là thực thể chính trong một tiến trình chính trị.

Khi đó Nghị viện Libya sẽ không còn vị thế thực thể chính trị căn bản của Libya, mà cũng chỉ là một thực thể chính trị trong một tiến trình chính trị. Trên bàn cờ chính trị mới, vị thế của Chính phủ Đoàn kết Quốc gia Libya ngang bằng với Nghị viện Libya.

Tho Nhi Ky-Ai Cap phieu luu o Libya: Kich moi My-phuong Tay?
Mỹ đang "ném đá giấu tay"

Chỉ có điều, lúc đó vị thế của lực lượng Quân đội Quốc gia Libya và Tổng tư lệnh Khalifar Haftar sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng, thậm chí LNA có thể bị hòa tan trong một lực lượng vũ trang thống nhất của Libya trong giai đoạn chuyển tiếp.

Thế là vấn đề chính danh của các thực thể chính trị ở Libya được xác lập lại và một "kịch bản mới của những người cũ" sẽ được công diễn, và không khó nhận diện việc "xóa độc tài mới" sẽ được tiến hành, khi "người của Mỹ đã sẵn sàng bắn Mỹ".

Rõ ràng, không phải ngẫu nhiên "những tác giả kịch bản phá nát Libya" bỗng dưng mất hút, để Ankara làm mưa làm gió ở Libya hay không thể hiện rõ lập trường khi Cairo muốn thua đủ với Ankara trên cả chính trường lẫn chiến trường Libya.

Theo giới phân tích, chắc chắn Tổng thống Putin đã nhận ra mưu đồ này của "những tác giả kịch bản phá nát Libya" khi cố để Ankara và Cairo rơi vào cuộc phiêu lưu nguy hiểm, nên cựu điệp viên KGB vẫn để cho Nga tàng hình, chứ chưa hiện hình ở Libya.

Ngọc Việt

Thứ Sáu, 24/07/2020 13:08

Sự Kiện