Vì sao Mỹ giết Soleimani ngay trước khi gặp Thủ tướng Iraq?

(Quan hệ quốc tế) - Tư lệnh lực lượng al-Quds của Iran là tướng Qasem Soleimani bị giết vài tiếng trước khi ông có cuộc gặp quan trọng với Thủ tướng Iraq Adel Abdul Mahdi.

Tướng Soleimani bị giết khi chuẩn bị gặp Thủ tướng Iraq

Thiếu tướng Qasem Soleimani đã bị giết trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ vào sân bay quốc tế Baghdad vào ngày 03/01, trong một cuộc tấn công được Tổng thống Donald Trump trực tiếp hạ lệnh, dẫn đến sự thiệt mạng của hơn 10 người Iraq nữa, trong đó có cả Tư lệnh Các Đơn vị Huy động Nhân dân (PMU), một liên minh các nhóm dân quân Shiite Iraq, có quân số khoảng gần 100 người.

Tình hình vốn đã căng thẳng ở Trung Đông leo thang hơn nữa sau vụ ám sát tướng Soleimani. Theo Tổng thống Mỹ Donald Trump, chính quyền của ông đã có hành động phủ đầu chống lại vị tướng Iran nhằm "ngăn chặn một cuộc chiến tranh thay vì bắt đầu một cuộc chiến mới”.

Một cố vấn cho Tổng thống Iran Hassan Rouhani nói rằng Hoa Kỳ đã vượt qua "lằn ranh đỏ" sau cuộc không kích hôm 03/01, còn nhà lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố rằng "sự trả đũa gay gắt đang chờ đợi" đối với Washington.

Đến lượt mình, Trump cảnh báo mạnh mẽ về việc Teheran trả đũa mà theo ông là quân đội Mỹ sẽ theo dõi ít ​​nhất 52 địa điểm văn hóa và quân sự của Iran. Đáp trả lại, Iran cũng tuyên bố đặt 32 căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông vào trong tầm ngắm của tên lửa nước này.

Thủ tướng Iraq Adel Abdul Mahdi hôm 06/01 đã có những phát biểu liên quan đến vụ giết hại vị tướng tư lệnh lực lượng đặc nhiệm al-Quds của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Theo ông, vị tướng Iran đến Iraq “không phải là lén lút” mà là do có cuộc gặp gỡ với chính ông.

Nói chuyện với các nhà lập pháp Iraq vào hôm 06/01, Thủ tướng Iraq Abdul Mahdi nói rằng, chính ông đã lên kế hoạch gặp tướng Qasem Soleimani vào lúc 8h30 sáng giờ địa phương vào hôm 03/01, chỉ vài giờ sau thời điểm quân đội Mỹ giết chết vị tướng quân này.

Mặc dù ông Abdul Mahdi không tiết lộ nội dung các cuộc đàm phán giữa hai bên và tiến trình đàm phán đã đi đến giai đoạn nào nhưng Thủ tướng Iraq lấy làm tiếc trước về các nỗ lực của Baghdad trong việc hòa giải các cuộc đàm phán giữa Tehran và Riyadh trong bối cảnh căng thẳng khu vực đang gia tăng.

Vi sao My giet Soleimani ngay truoc khi gap Thu tuong Iraq?
Tướng Soleimani được coi là người đại diện cao nhất của Iran ở Trung Đông

Mặc dù không đề cập trực tiếp đến ý đồ của Mỹ và không bình luận về những tuyên bố của Washington về mục đích sát hại vị tướng Iran, nhưng qua những lời nói của người đứng đầu chính phủ Iraq, người ta lờ mờ nhận ra rằng, tướng Soleimani bị ám sát là do gần đây ông chính là người đã đưa ra câu trả lời của Iran cho một thông điệp trước đó của Saudi Arabia về các cuộc đàm phán giữa Tehran và Riyadh.

Mỹ chặn đứng sự xích lại gần Iran của đồng minh Saudi Arabia?

Căng thẳng giữa Tehran và Riyadh cũng như ở khu vực Vùng Vịnh gia tăng mạnh mẽ sau một số vụ tấn công tàu chở dầu ở eo biển Hormuz và các vụ bắt bớ tàu chở dầu giữa Anh và Iran vào mùa hè năm ngoái.

Sau đó, vào giữa tháng 9, các cơ sở khai thác và chế xuất dầu của Công ty dầu khí quốc gia Saudi Arabia là Saudi Aramco đã bị máy bay không người lái tấn công, một hành động đã được phong trào phiến quân Yemen Houthi đứng ra nhận trách nhiệm.

Tuy nhiên, Saudi Arabia và đồng minh Hoa Kỳ khẳng định rằng phiến quân Houthi ở Yemen không có khả năng thực hiện một cuộc tấn công như vậy và cáo buộc Iran là đã đứng ra tổ chức thực hiện các vụ tấn công này.

Vào hồi tháng 9 năm ngoái, Mỹ đã có ý định thành lập một Liên minh hộ tống hàng hải quốc tế ở vịnh Ba Tư nhưng kế hoạch này đã không thành công do không nhận được sự ủng hộ của các đồng minh trong khu vực. Sau đó, Saudi Arabia tuyên bố sẽ tự đứng ra giải quyết các vấn đề của mình và bắt đầu tiếp xúc với Iran thông qua các kênh trung gian.

Chính quyền Tehran cũng bày tỏ sự thiện chí trong vấn đề này. Bình luận về các cuộc đàm phán của Tehran-Riyadh vào hồi giữa tháng 10, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Mohammad Javad Zarif rằng, nước cộng hòa Hồi giáo luôn sẵn sàng đàm phán trực tiếp với Saudi Arabia hoặc tương tác thông qua các bên trung gian.

Không rõ là Iran và Saudi đã đạt được sự nhượng bộ nào với đối phương nhưng trong thời gian gần đây, căng thẳng ở eo biển Hormuz đã hạ nhiệt thấy rõ, những thông tin căng thẳng về tuyến huyết mạch vận chuyển dầu qua vịnh Ba Tư đã hầu như không xuất hiện trên các phương tiện truyền thông.

Rõ ràng là tình hình căng thẳng giữa Iran và Saudi đã có những chuyển biến tích cực và trong đó chắc chắn là có sự đóng góp trong vai trò trung gian tích cực của thủ tướng Iraq và những quyết sách của tướng Soleimani.

Nhưng giờ đây, vị quan chức có quyền lực lớn nhất của Iran ở nước ngoài đã bị giết, kênh thông tin cấp cao giữa Riyadh với Tehran đã bị cắt đứt sau vụ tấn công của Mỹ ngay tại sân bay quốc tế ở thủ đô Baghdad cùa Iraq.

Như vậy, chỉ bằng vụ không kích này, Mỹ đã chặn đứng các cuộc đàm phán trực tiếp giữa kẻ thủ không đội trời chung của Hoa Kỳ là Iran với đồng minh quan trọng nhất của mình ở Trung Đông là Saudi Arabia.

Thiên Nam

Thứ Ba, 07/01/2020 10:47

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện