Vì sao Putin đường hoàng can thiệp vào cuộc khủng hoảng Belarus?

(Quan hệ quốc tế) - Nga có quyền can thiệp vào cuộc khủng hoảng chính trị Belarus theo quy định trong Hiệp ước về “Nhà nước Liên minh Nga-Belarus” và “Hiệp ước an ninh tập thể”.

Mỹ cáo buộc Nga can thiệp vào các vấn đề của Belarus

Cuộc bầu cử tổng thống được tổ chức tại Belarus vào ngày 9 tháng 8, theo Ủy ban bầu cử trung ương công bố, Tổng thống Alexander Lukashenko đã đạt hơn 80 phần trăm số phiếu ủng hộ, đối thủ chính của ông là Svetlana Tikhanovskaya chỉ giành được 10,12%.

Tuy nhiên, phe đối lập không công nhận kết quả này và yêu cầu tổ chức bầu cử lại, thậm chí ứng viên Tikhanovskaya còn tuyên bố chính mình mới là người thắng cử và thành lập Hội đồng chuyển tiếp điều hàng, để buộc Tổng thống Lukashenko phải chuyển giao quyền lực.

Sau đó, ở Belarus bắt đầu nổ ra những cuộc biểu tình, biến thành bạo loạn. Trong những ngày đầu, họ bị lực lượng an ninh trấn áp thẳng tay bằng đạn cao su, lựu đạn gây choáng, vòi rồng và hơi cay. Sau đó, các nhân viên bảo vệ pháp luật đã ngừng sử dụng những phương pháp như vậy.

Theo Bộ Nội vụ, hàng trăm người bị thương trong khi rối loạn, trong đó có khoảng 120 nhân viên an ninh, 3 người biểu tình thiệt mạng, 6.700 người khác đã bị bắt giữ.

Hồi tuần trước, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng ông đã lập ra lực lượng nhân viên thực thi pháp luật dự bị để giúp Belarus, số nhân viên này sẽ được sử dụng trong tình huống cần thiết.

Ông Putin cũng lưu ý, nhiều thế lực bên ngoài đang muốn tác động các quá trình chính trị ở Belarus xuất phát từ những toan tính chính trị của họ.

Tuy nhiên, ông chủ Điện Kremlin cho rằng, tình hình ở Belarus vẫn ổn, khúc mắc chính trị có thể được hóa giải bằng các biện pháp hòa bình; do đó, vẫn chưa cần thiết phải sử dụng đến lực lượng này.

Trong bối cảnh đó, Washington tuyên bố có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt mới đối với Moscow trong trường hợp Nga “can thiệp công khai” vào các vấn đề của Belarus, hãng tin Anh Reuters đưa tin, dẫn lời một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ.

Reuters dẫn nguồn tin từ một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho biết, Mỹ đang xem xét khả năng áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với 7 quan chức cao cấp của Belarus liên quan đến việc “làm sai lệch kết quả bầu cử tổng thống” và “trấn áp biểu tình”.

Cần lưu ý rằng cách đây vài tuần, Mỹ đã thông báo cho các nhà chức trách Liên minh châu Âu (EU) họ tên của 7 người có liên quan đến danh sách trừng phạt. Cuộc thảo luận công khai về vấn đề này có thể bắt đầu trong những ngày tới.

Trong tuyên bố công khai, Nguyên thủ quốc gia Nga cho biết, ông đã làm điều này theo đề nghị ​​của Tổng thống đương nhiệm hợp Hiến của Belarus là ông Alexander Lukashenko và nhấn mạnh rằng, Nga có quyền làm như vậy.

Tổng thống Putin nhắc lại rằng, Moscow có các nghĩa vụ đối với Minsk trong lĩnh vực an ninh trong khuôn khổ của “Nhà nước Liên minh Nga-Belarus” và “Hiệp ước an ninh tập thể” (CST). Điện Kremlin cho rằng, Belarus sẽ chỉ cần đến sự trợ giúp của Nga, nếu chính quyền nhà nước hoặc dân thường gặp nguy hiểm.

Vi sao Putin duong hoang can thiep vao cuoc khung hoang Belarus?
Tổng thống Vladimir Putin xác nhận Nga có quyền can thiệp vào tình hình Belarus

Nga có quyền hỗ trợ chính quyền Lukashenko

Theo giới chuyên gia, quả thực Nga có quyền hỗ trợ chính quyền của Tổng thống Alexander Lukashenko vãn hồi trật tự ở Minsk nếu tình hình biểu tình bạo loạn vượt quá sự kiểm soát hoặc có dấu hiệu can thiệp của các thế lực bên ngoài, bởi Nga và Belarus có Hiệp ước “Nhà nước Liên minh Nga-Belarus” và Belarus đang là thành viên của “Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể” (CSTO).

Theo Hiệp ước Nhà nước Liên minh được ký kết vào năm 1999, Nga và Belarus chia sẻ các cơ quan nhà nước chung, nghị viện chung, toà án chung, liên minh thuế quan và sử dụng đồng tiền chung, thậm chí là cả người đứng đầu Hội đồng Nhà nước Tối cao, cũng được quy định sẽ thay đổi theo nguyên tắc luân phiên, nhưng ông Lukashenko thực tế đã giữ chức vụ này 20 năm qua.

Các mục tiêu của Nhà nước Liên minh bao gồm chính sách phòng thủ chung và nghĩa vụ đảm bảo "tính toàn vẹn và bất khả xâm phạm lãnh thổ của Nhà nước Liên minh"; đảm bảo an ninh quốc gia và chống tội phạm. Mặc dù một số điều khoản của Hiệp ước vẫn chưa được thực thi nhưng về nguyên tắc, mọi vấn đề của Belarus cũng là vấn đề của Nga và Moscow có quyền can thiệp nếu thấy cần thiết.

Nếu Điện Kremlin công nhận việc Lukashenko tái đắc cử, Nga có thể can thiệp vào tình hình với lý do bảo vệ quyền lợi của cử tri Belarus hoặc có thể có thể viện dẫn điều hai của hiệp ước về an ninh quốc gia và chống tội phạm. Ngoài ra, những mối đe dọa từ bên ngoài có thể là một lý do khác để Nga có lí do can thiệp.

Trong bài phát biểu trước những người ủng hộ ngày 16/8, Lukashenko cảnh báo về những "hoạt động điều động quân sự" ở biên giới Belarus, đề cập tới Lithuania, Latvia, Ba Lan và Ukraine. Nói cách khác, ông Lukashenko cũng đang chuẩn bị kịch bản để Nga có thể can thiệp.

Trong khi đó, Hiệp ước An ninh Tập thể của Cộng đồng các Quốc gia Độc lập (CST) được ký vào ngày 15 tháng 5 năm 1992, sau đó được tự động gia hạn 5 năm một lần và đến ngày 7 tháng 10 năm 2002, tổng thống các nước nói trên đã ký hiến chương thành lập Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO).

Theo Hiệp ước, các quốc gia thành viên duy trì an ninh của họ trên cơ sở tập thể. Điều 2 của Hiệp ước tuyên bố:

“Trong trường hợp có mối đe dọa đối với an ninh, toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của một hoặc một số Quốc gia thành viên hoặc đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế, các Quốc gia thành viên sẽ ngay lập tức áp dụng cơ chế tham vấn với mục đích phối hợp vị trí của họ và thực hiện các biện pháp để loại bỏ mối đe dọa đã xuất hiện”.

Đồng thời, Điều 4 quy định như sau: “Trong trường hợp một hành động xâm lược được thực hiện chống lại bất kỳ Quốc gia Thành viên nào, tất cả các Quốc gia Thành viên khác sẽ cung cấp cho Quốc gia đó sự hỗ trợ cần thiết, bao gồm cả quân sự, cũng như hỗ trợ các phương tiện theo ý của họ thực hiện quyền phòng vệ tập thể theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc”.

Với những vấn đề đã nêu ở trên, thực sự độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia của Belarus cũng là vấn đề của Nga và chính quyền Moscow có quyền can thiệp nếu một trong những điều khoản quy định ở trên được chính quyền Minsk xác nhận là “đã bị xâm phạm”.

Thiên Nam

Thứ Năm, 03/09/2020 13:36

Van Kien Dai Hoi
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện