Giá dầu chưa đến 50 USD/thùng, đồng minh Mỹ nặng nợ

(Tin tức 24h) - Thâm hụt ngân sách phình to chịu ảnh hưởng bởi giá dầu cực thấp do đại dịch COVID-19 khiến Saudi Arabia gặp khó.

Mới đây, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã đưa ra những đánh giá mới nhất cho thấy các nước trong nhóm OPEC+ (Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ - OPEC và các đối tác) có thể đứng trên bờ khủng hoảng tài chính.

Gia dau chua den 50 USD/thung, dong minh My nang no
Saudi Arabia và cả các nước OPEC+ có thể đối mặt khủng hoảng tài chính.

Báo cáo triển vọng kinh tế thế giới (WEO) mới được cập nhật, IMF đưa ra đánh giá không mấy sáng sủa về khả năng phục hồi kinh tế ở Trung Đông và Trung Á, với dự báo GDP tăng trưởng âm 4,1% cho cả khu vực này. Nguyên nhân chính khiến dẫn đến triển vọng u ám này chính là việc IMF dự đoán giá dầu vẫn đứng ở mức thấp, dao động trong khoảng 40-50 USD/thùng trong năm 2021.

Việc giá dầu mỏ thấp kéo thêm một năm nữa sẽ ảnh hưởng mạnh đến những nước xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt, trong đó có tất cả các nước là thành viên của OPEC+. Trong tuyên bố hồi tháng 4, IMF dự báo kinh tế Trung Đông và Trung Á suy giảm 2,8% trong năm 2020. Mức chênh giữa hai lần cập nhật cho thấy tác động mạnh của giá dầu thấp đối với các nền kinh tế trong khu vực.

Đáng chú ý, trong số các nước ở khu vực Trung Đông và Trung Á, quốc gia có nguy cơ đứng bên bờ khủng hoảng nhất là Saudi Arabia. Bản chất của cuộc khủng hoảng được dự báo ở Saudi Arabia đến từ sự thâm hụt ngân sách trước đó.

Tháng 8/2014, Saudi Arabia có dự trữ ngoại tệ cao kỷ lục là 737 tỷ USD, cho phép họ có cơ hội thực sự trong việc duy trì tỷ giá nội tệ SAR/USD và bù đắp thâm hụt ngân sách khổng lồ gây ra do sự sụt giảm giá dầu vì sản xuất quá mức.

Nhưng tình hình thay đổi rất nhanh, thậm chí trước khi xảy ra đại dịch COVID-19 làm nhu cầu dầu giảm mạnh, Saudi Arabia đã chuyển từ thặng dư ngân sách sang thâm hụt cao kỷ lục vào năm 2015 là 98 tỷ USD và đã chi ít nhất 250 tỷ USD dự trữ ngoại tệ của mình trong khoảng thời gian đó.

Khi đại dịch COVID-19 ập tới, tình hình kinh tế Saudi Arabia càng tồi tệ hơn. Nước này khai thác thị trường trái phiếu quốc tế 2 lần trong năm nay và đã vay tổng cộng 19 tỷ USD từ các nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Vào tháng 3, Ngân hàng trung ương Saudi Arabia đã cạn kiệt ngoại tệ với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2000. Chỉ trong tháng đó, theo số liệu của chính Saudi, dự trữ ngoại tệ của vương quốc này đã giảm hơn 100 tỷ SAR (27 tỷ USD). Đây là mức giảm hoàn toàn 5% so với tháng trước và tổng số dự trữ hiện chỉ ở mức 464 tỷ USD, mức thấp nhất kể từ năm 2011.

Điều này cho thấy nhà xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới đã phải khai thác kho dự trữ ngoại hối khổng lồ để bù đắp thiệt hại kinh tế sau khi giá dầu lao dốc kỉ lục và lệnh phong tỏa do COVID-19 gây thiệt hại lên toàn bộ các lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Con số này dự báo sẽ giảm hơn nữa vì giá dầu chưa có dấu hiệu cải thiện. Đồng thời, Saudi Arabia rơi vào thâm hụt ngân sách 9 tỷ USD trong quý 1-2020 và một số nhà phân tích độc lập dự báo rằng GDP của nước này có thể giảm hơn 3% trong năm nay.

Theo Reuters, Saudi Arabia dự đoán thâm hụt ngân sách năm 2020 sẽ rơi vào khoảng 50 tỉ USD, tương đương 6,4% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và phình to từ con số 35 tỉ USD năm ngoái.

Ngoài ra, Saudi Arabia còn chịu sức ép của ngành công nghiệp dầu đá phiến của Mỹ.

Theo trang web Oilprice.com, thoả thuận giữa Mỹ và Saudi Arabia ký năm 1945 cho biết, Mỹ đảm bảo an ninh cho Saudi Arabia, đổi lại Saudi Arabia cung cấp dầu cho Mỹ. Nhưng từ năm 2014, ngành dầu đá phiến của Mỹ phát triển mạnh, có nghĩa Mỹ không còn phụ thuộc nhiều vào dầu của Saudi Arabia. Trong khi Saudi Arabia vẫn phải cần Mỹ đảm bảo an ninh.

Washington cũng đã nhiều lần gây sức ép buộc Riyadh phải cắt giảm sản lượng dầu để bảo vệ ngành dầu đá phiến của Mỹ. 60% GDP của Saudi Arabia là nguồn thu từ dầu mỏ. Thu nhập của ngành dầu mỏ chiếm hơn 60% tổng ngân sách của chính phủ và gần 75% xuất khẩu quốc gia.

Các nước đồng minh khác của Mỹ ở Trung Đông Iraq, Qatar và Kuwait thậm chí còn phụ thuộc nhiều hơn.

Theo các tính toán của giới chức nước này, mức giá dầu 80 USD/thùng là mức mà Riyadh cần đạt được để có thể cân bằng ngân sách. Tuy nhiên, hy vọng dường như đã dừng lại với Saudi Arabia.

Hàng loạt tổ chức nghiên cứu tài chính và ngay cả bản thân OPEC cũng không quá lạc quan về mức giá dầu tương lai. Trong khi đó, IMF không thấy tín hiệu nào cho thấy giá dầu sẽ sớm hồi phục mạnh mẽ và nhanh chóng. Tổ chức tài chính này dự đoán giá dầu thế giới trong năm 2021 sẽ nằm trong khoảng 40-50 USD/thùng.

Để đáp ứng một phần ngân sách chi tiêu, Saudi Arabia đã tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) lên gấp 3 lần hồi đầu năm nay.

Saudi Arabia có thể khiến giá dầu chạm đáy lần nữa?

Chính vì muốn giữ giá dầu ở mức cân bằng ngân sách là khoảng 80-85 USD/thùng nên Saudi Arabia đã tích cực tham gia thỏa thuận OPEC+ với Nga. Tuy nhiên, giá dầu đã liên tục giảm và Bộ Tài chính Saudi Arabia đã phải tuyên bố điều chỉnh dự báo tăng trưởng GDP từ 2,6% xuống còn 0,9%, đồng thời cắt giảm chi tiêu ngân sách năm 2019 ở mức 4,7% GDP, năm 2020 ở mức 9%.

Mặc dù giá dầu thế giới đang trong xu thế giảm, từ ngày 01/12/2019, Saudi Arabia đã quyết định đồng loạt tăng giá đối với các khách hàng từ 1 – 3,7 USD/thùng, tăng mạnh nhất là dầu Arab Extra Light (+3,7 USD/thùng). Lý do chính của việc tăng giá được giải thích là nhu cầu về dầu nhẹ sẽ tăng do áp dụng tiêu chuẩn vận chuyển nhiên liệu hàng hải mới.

Tuy nhiên, các nhà phân tích đang lo ngại về một kịch bản thập niên 1980 đang lặp lại trên thị trường dầu mỏ, khi đó Saudi Arabia cũng đã cắt giảm sản lượng nhằm duy trì giá dầu và thị phần của nước này đã giảm mạnh từ 17,2% xuống còn 6,3%.

Sản lượng thấp, giá dầu không tăng, chính sách của Saudi Arabia đi vào ngõ cụt. Vì vậy, năm 1985 nước này đã quyết định tăng sản lượng lên gấp 2 lần, khiến giá dầu giảm từ 31,5 xuống còn 9,8 USD/thùng vào tháng 4/1986.

Hải Lâm

Thứ Năm, 22/10/2020 07:46

Van Kien Dai Hoi
Sự Kiện