Mỹ đang mất dần quyền lực toàn cầu?

(Tin tức 24h) - Châu Âu, Úc đều chuẩn bị lựa chọn quan hệ ưu tiên trong bối cảnh mới khi nhận thấy sự thay đổi quyền lực từ Tây sang Đông.

Đại dịch toàn cầu đang khiến nước Mỹ lung lay và đẩy quan hệ Mỹ-Trung trở thành mối quan tâm hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới. Ngay cả đồng minh của Mỹ cũng nhận thấy đã đến thời điểm chọn lại phe phái của họ.

My dang mat dan quyen luc toan cau?
Người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Josep Borrell
Mới đây, người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Josep Borrell đã kêu gọi khối này có "chiến lược mạnh mẽ hơn" đối với Trung Quốc trong bối cảnh châu Á đang thay thế Hoa Kỳ trở thành trung tâm quyền lực toàn cầu.

Ông lên tiếng nhận định, giữa bối cảnh chính trị thay đổi, châu Âu có thể phải lựa chọn giữa Trung Quốc và Mỹ cho vai trò đồng minh chính của mình.

"Các nhà phân tích từ lâu đã nói về sự kết thúc của một hệ thống do người Mỹ lãnh đạo và sự xuất hiện của một thế kỷ châu Á. Điều này hiện đang diễn ra trước mắt chúng tôi... Áp lực phải chọn phe đang gia tăng" - ông Josep Borrell nói.

The Guardian dẫn lời vị quan chức EU cho rằng, khối 27 quốc gia "nên tuân theo lợi ích và giá trị của chính chúng ta và tránh bị cụ thể hóa bởi người này hay người kia".

Nhưng trong khi sự trỗi dậy của Trung Quốc là "ấn tượng", ông Borrell cho biết mối quan hệ hiện tại giữa Brussels và Bắc Kinh không phải lúc nào cũng dựa trên sự tin tưởng, minh bạch và có đi có lại.

Nhà ngoại giao hàng đầu châu Âu kêu gọi, "chúng ta chỉ có cơ hội nếu chúng ta đối phó với Trung Quốc bằng kỷ luật tập thể".

EU sẽ có cuộc họp cấp thượng đỉnh với Trung Quốc vào mùa thu sắp tới có thể là một cơ hội để làm điều đó.

Phát biểu tại cùng hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Đức, ông Heiko Maas, lặp lại lời kêu gọi của ông Borrell về việc yêu cầu một sự minh bạch hơn từ Trung Quốc.

Vấn đề này càng được quan tâm trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang chỉ trích Bắc Kinh thiếu minh bạch khi xử lý giai đoạn đầu của bùng phát của dịch COVID-19.

Không chỉ châu Âu, Úc cũng là quốc gia đang phân vân giữa dòng lựa chọn quyền lực Mỹ-Trung sau khi nước này nhận được cảnh báo từ cả hai quốc gia này.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo mới đây đã đe dọa sẽ chấm dứt chia sẻ tình báo trong nhóm Ngũ Nhãn với Úc sau khi một bang của nước này quyết định sẽ tham gia sáng kiến Vành đai-Con đường của Trung Quốc. Trong khi đó, Đại sứ Trung Quốc tại Australia thì cảnh báo Úc về khả năng người tiêu dùng Trung Quốc có thể tẩy chay rượu vang và thịt bò của nước này. Một vài tuần sau tuyên bố này, số liệu thống kê hải quan cho thấy Trung Quốc đã giảm nhập khẩu từ 4 công ty của Australia, áp thuế 80% lên lúa mạch Australia và có các động thái hạn chế nhập khẩu than đá từ nước này.
 
Úc là một trong số quốc gia đầu tiên kêu gọi tiến hành cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc dịch COVID-19. Trong khi đó, dẫu nhận thấy vị thế của Trung Quốc ngày càng tăng nhưng châu Âu cũng lập nền tảng cho cuộc điều tra nhằm vào nguồn gốc của sự bùng phát dịch bệnh ra toàn cầu.

Chính phủ Trung Quốc đã cảnh báo Úc nên "tránh xa" Mỹ giữa bối cảnh Mỹ-Trung gia tăng căng thẳng, đồng thời cho biết Canberra sẽ rơi vào tình thế "vô cùng nguy hiểm" nếu liên quan đến cuộc đối đầu này.

Thực tế, dịch bệnh đã khiến Mỹ bị lạc mất vai trò  lãnh đạo trong các vấn đề toàn cầu. Thay vì rót tiền cho các tổ chức toàn cầu để giải quyết các vấn đề toàn cầu như trước nay, Mỹ chỉ tính đến vai trò của riêng mình. Bảo vệ hình ảnh bằng cách rót tiền trực tiếp cho một số quốc gia mang lại lợi ích cho riêng họ. Còn Trung Quốc lại nổi lên là quốc gia đóng góp viện trợ và nỗ lực cứu trợ toàn cầu dựa trên các kinh nghiệm mà họ đã trải qua trong cuộc chiến với dịch bệnh.

Dẫu hình ảnh của một Trung Quốc nổi lên giữa đại dịch vẫn còn nhiều tranh cãi nhưng nước này cố gắng tìm cách sửa chữa hình ảnh bằng cách ủng hộ cuộc điều tra được WHO dẫn đầu tại các địa phương ghi nhận tình trạng bùng phát dịch bệnh.

Philippe Le Corre, nhà phân tích tại châu Âu, cho rằng COVID-19 là "yếu tố thay đổi cuộc chơi", thúc đẩy sự chuyển dịch quan điểm của EU với Trung Quốc.

"Chính sách ngoại giao Trung Quốc đã phản tác dụng, nhất là khi họ không thừa nhận sự giúp đỡ ban đầu của châu Âu. Dường như Bắc Kinh không thoải mái với việc được nước ngoài hỗ trợ" - ông nhận xét.

Nhiều cựu quan chức cảnh báo mục tiêu chiến lược của Bắc Kinh có thể bị đe dọa nếu nước này biến EU thành vùng đệm trong cạnh tranh với Washington giống như cách họ đã đối xử với Úc.

Hành động của Trung Quốc trong COVID-19 cũng thay đổi quan điểm của công chúng châu Âu.

My dang mat dan quyen luc toan cau?
Chuyên gia y tế Trung Quốc đến hỗ trợ Italy chống Covid-19 hồi tháng 3.

Cuộc khảo sát do tổ chức phi lợi nhuận Korber-Stiftung tiến hành mới công bố gần đây cho thấy, 76% người Đức gần đây cho biết quan điểm của họ về Mỹ đã xấu đi vì COVID-19, trong khi tỷ lệ này với Trung Quốc chỉ là 36%.
 
Cuộc khảo sát này cho thấy, chỉ 37% người Đức cho rằng duy trì quan hệ gần gũi với Mỹ quan trọng hơn, thấp hơn mức 50% so với năm ngoái. Trong khi đó, người châu Âu lại đặt nặng vai trò của Trung Quốc hơn, mức 24% của năm ngoái đã tăng lên 36% trong cuộc khảo sát năm nay, suýt soát so với Mỹ.

Trong một câu hỏi khác, chỉ 10% người Đức coi Mỹ là đối tác toàn cầu quan trọng nhất của họ, thấp hơn khá nhiều so với con số 19% năm ngoái. Tỷ lệ tương ứng với Trung Quốc là 6%, chỉ giảm 1% so với năm trước.

Cuộc khảo sát do công ty phân tích dữ liệu YouGov tiến hành tại Anh cuối tháng trước cũng cho kết quả tương tự. Khi được hỏi Anh nên củng cố quan hệ với châu Âu hay Mỹ, 35% người Anh cho rằng nên ưu tiên châu Âu, tăng 6% so với tháng 11/2019, và chỉ 13% trả lời là Mỹ, bất chấp việc Anh vừa rời Liên minh châu Âu (EU) hồi tháng một.

Hải Lâm

Thứ Ba, 26/05/2020 18:26

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện