Clip kêu gọi không cho tiền trẻ Sapa: Cần nhìn thẳng...

(Góc nhìn văn hóa) - Các điểm du lịch tại Sa Pa đều đang thu phí nhưng người dân, cộng đồng Sa Pa lại không được hưởng lợi...

Có nên từ chối cho tiền trẻ ăn xin tại Sa Pa?

Clip Sa Pa kêu gọi du khách không cho tiền, mua hàng rong từ trẻ em để bảo vệ trẻ em khỏi việc bị người lớn trục lợi đang gây xôn xao dư luận. Trong clip ngắn phát đi, cán bộ của Đội Kiểm tra trật tự đô thị, UBND phường Sa Pa (thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai), cầm micro đọc lời kêu gọi: "Trên địa bàn thị xã Sa Pa trong ngày đông giá buốt có những trẻ thơ đang bị ép đi ăn xin và bán hàng. Đây là hành động trục lợi trên thân thể trẻ em, đang vi phạm pháp luật về quyền trẻ em... kính mong quý khách khi đi tham quan và du lịch trên địa bàn thị xã Sa Pa hãy vui lòng phản đối việc làm trên bằng hành động thực tế, không mủi lòng thương hại và cho tiền trẻ nhỏ, không mua hàng của các cháu".

Theo lời khuyến cáo này, các bậc làm cha mẹ đang trục lợi trên chính ruột thịt, con cháu mình là hành động bất lương, vì thế, việc từ chối mua hàng, không cho tiền là đã góp phần bảo vệ quyền trẻ em.

Clip keu goi khong cho tien tre Sapa: Can nhin thang...
Các công trình thủy điện góp phần phá nát cảnh quan, du lịch Sa Pa. Ảnh: Suckhoedoisong

Bày tỏ quan điểm ủng hộ phản ứng của Đội Kiểm tra trật tự đô thị phường Sa Pa, ông Trần Hữu Sơn, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Lào Cai thừa nhận, xin tiền du khách đang trở thành nghề kiếm tiền của nhiều trẻ em Sa Pa.

"Việc trẻ em xin tiền du khách đã có từ rất nhiều năm trước. Ban đầu chỉ là một vài trẻ em nghèo khó thật sự nhưng sau đó thì có cả đoàn, cả nhóm.

Lợi dụng tình thương, lòng nhân đạo của du khách, từ một đứa trẻ xin được những đứa trẻ khác cũng muốn xin, và khi thấy nhu cầu được đáp ứng, nhiều đứa trẻ sẵn sàng bỏ học để đi xin.

Đáng nói, những người làm cha, làm mẹ, khi thấy con xin được nhiều tiền, thu nhập còn tốt hơn cả việc phải lao động chân tay thì đã tìm mọi cách, đẩy con ra đường, bất chấp thời tiết mưa, lạnh khắc nghiệt chỉ vì một mục đích để xin được tiền", vị chuyên gia có nhiều năm công tác tại Lào Cai chỉ rõ.

Tuy nhiên, chỉ ra nguyên nhân cốt lõi dẫn tới tình trạng trên, một chuyên gia khác trong lĩnh vực du lịch cho rằng nguyên nhân nằm ở chỗ phát triển du lịch Sa Pa là thương mại hóa du lịch theo cơ chế thị trường quá đà chứ chưa theo cơ chế bền vững.

"Một Sa Pa hoang dại, cổ kính đã bị phá nát bởi hàng loạt các dự án thủy điện lớn, nhỏ. Không chỉ làm mất đi sự bình yên vốn có, các nhà máy thủy điện còn phá vỡ cảnh quan du lịch nơi đây. Nếu tính cả các dự án đang được nghiên cứu, Sa Pa có tới 20 dự án thủy điện với tổng công suất 345,6MW đang được triển khai.

Cùng với đó, xu hướng bê tông hóa bằng những công trình, dự án khách sạn đồ sộ khiến Sa Pa trở nên nham nhở, bụi bặm. Trong khi những điểm khám phá thi vị, hùng vĩ vốn là thế mạnh thu hút khách du lịch quốc tế bao năm qua như thung lũng Mường Hoa thuộc các xã Tả Van, Hầu Thào, Sử Pán... chỉ còn lại dấu ấn của sự đục đẽo, đào bới, tạp nham hóa.

Những nếp nhà sàn, nhà gỗ mất dần, du khách dần không còn hứng thú quay lại, các dịch vụ ăn theo của người dân bản làng không cung cấp được cho ai, đời sống trở nên khó khăn, nguồn thu sụt giảm", vị chuyên gia phân tích.

Điều đáng nói, hầu hết các điểm du lịch tại Sa Pa đều đang thu vé, thu tiền, thu phí đầy đủ nhưng người dân, cộng đồng Sa Pa lại không được hưởng lợi từ phí, dịch vụ này. Vì thế trẻ nhỏ, phụ nữ... phải xin tiền du khách, bán hàng rong khắp nơi, chèo kéo du khách từ sớm tinh mơ đến nửa đêm khuya khoắt ngoài mục đích mưu sinh còn vì mục đích để bù đắp khoản hụt thu, để tích lũy.

Tiếp cận từ góc độ này, theo vị chuyên gia, việc bắc loa, tuyên truyền không phải giải pháp có thể giải quyết được căn cơ, gốc dễ của vấn đề. Thay vào đó, đầu tiên là phải thay đổi từ tư duy quản lý. Kinh doanh, phát triển du lịch nhưng cũng phải bảo đảm cơ chế cho cộng đồng được hưởng lợi.

"Doanh nghiệp đầu tư phát triển dịch vụ, xây khách sạn, nhà hàng thu lợi một năm tới vài tỷ đồng nhưng giá trị trả lại cho địa phương không đáng bao nhiêu. Như vậy là bất công bằng, là không sòng phẳng với người dân. Trong khi, người dân phải đổi đất, mất nhà, để lấy một khoản tiền đáng giá vài chục, vài trăm triệu đem đi xây nhà, mua xe, cuối cùng hết tiền, cũng hết luôn cửa mưu sinh.

Khi lợi ích từ du lịch chỉ dành cho nhóm người làm du lịch trong khi người dân sống tại các điểm du lịch không hoặc chỉ được hưởng lợi rất ít, tình trạng ăn xin, chèo kéo, bắt ép du khách phải mua hàng... vẫn còn tồn tại", vị này nhấn mạnh.

Phải bảo đảm lợi ích kinh tế cho người dân

Đồng quan điểm trên, TS Hà Thanh Hải - nguyên Tổng Giám Đốc Công ty TNHH Du lịch Lăng Cô cho rằng, muốn phát triển du lịch bền vững phải bảo đảm được lợi ích kinh tế của các bên. Cụ thể, người dân, cộng đồng và cả doanh nghiệp đều phải được hưởng lợi.

Tuy nhiên, thực tế là đang có việc phát triển du lịch mới chỉ hướng tới lợi ích của doanh nghiệp, địa phương hưởng một phần nhỏ tiền thuế, thiệt thòi người dân gánh. Chính vì du lịch chỉ chạy theo lợi ích của doanh nghiệp mới dẫn tới tình trạng tàn phá di sản, cảnh quan, kinh doanh du lịch mậu dịch, không giữ được giá trị cốt lõi, người dân càng đói nghèo, đời sống bất ổn.

Ông Hải cho biết, Sa Pa cũng chỉ là một trong số nhiều nơi đang phải hứng chịu hậu quả từ trào lưu phát triển du lịch mậu dịch, chạy theo thị trường. Cùng với đó, Tam Đảo, Tràng An, Đà Lạt... cũng đang đi theo hướng này, điều này rất cần phải báo động.  

"Bài học từ du lịch hang Sơn Đoòng là một minh chứng. Nếu trước đây, mỗi một tour du lịch, người dân có thể được hưởng tới 4,5 nghìn USD từ khách tây để đảm nhận việc dẫn đường, phục vụ ăn uống, người dân trong các làng bản có thể bán được dịch vụ, cho thuê chỗ ở... thì bây giờ người dân không được đồng nào do doanh nghiệp kinh doanh du lịch nắm hết. Chính vì điều này khiến người dân vốn đã nghèo lại càng nghèo hơn. Đây chính là câu chuyện đang xảy ra tại Sa Pa", vị chuyên gia khuyến cáo.

Cuối cùng, TS Hà Thanh Hải kết luận, câu chuyện của Sa Pa không thể giải quyết bằng việc bắc loa kêu gọi du khách đừng cho tiền, và người dân đừng đẩy con ra đường xin tiền nữa mà là trách nhiệm và cần sự vào cuộc của nhiều bên liên quan.

Điều quan trọng nhất là phải bảo đảm được lợi ích kinh tế cho người dân, bằng cách xây dựng và phát triển du lịch theo hướng bền vững dựa trên 3 trụ cột trọng tâm: Kinh tế - môi trường - văn hóa xã hội. Trong đó, lợi ích của cả người dân, doanh nghiệp và địa phương đều phải được bảo đảm hài hòa, công bằng.

"Khi giải quyết được các vấn đề trên thì sẽ giải quyết được tình trạng ăn xin ở Sa Pa", vị chuyên gia khẳng định.

Lam Lam

Thứ Ba, 12/01/2021 07:24

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện