Thánh ăn gây sốt mạng xã hội: Trò lố phản cảm

(Góc nhìn văn hóa) - Chuyên gia cho rằng những hiện tượng mạng được xưng tụng là "thánh ăn" chẳng qua là trò bịp, câu views để kiếm tiền và gây phản cảm.  

Thời gian qua, trào lưu ăn nhiều nở rộ trên mạng xã hội, đặc biệt ở các quốc gia châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc và ở cả Việt Nam. Những nhân vật được xưng tụng là "thánh ăn" quay lại quá trình ăn uống của mình, đồ ăn càng nhiều, càng lớn càng thu hút nhiều lượt theo dõi. Mỗi video của các "thánh ăn" có thể lên đến hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu lượt xem, nhờ đó các "thánh ăn" kiếm được bộn tiền.

Không ít người dành hàng giờ để xem những clip "ăn thùng uống vại" này, cảm thấy thèm thuồng và thích thú bởi nhân vật trong clip ăn uống rất ngon miệng, dù nạp vào cơ thể lượng thức ăn khổng lồ.

Bình luận về trào lưu ăn nhiều và các "thánh ăn" trên mạng xã hội, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội thẳng thắn gọi đây là một xu thế không lành mạnh của xã hội, là những trò lập dị, phản cảm, lừa dối dư luận.

Ông cho biết, không ít người biết rõ người bình thường không thể ăn một lượng thức ăn khổng lồ như trên clip nhưng vẫn thích xem và cổ vũ cho những trò lố đó, đặc biệt là các thanh niên. Chừng nào còn người cổ súy thì còn những người muốn biểu diễn, qua đó họ kiếm được bộn tiền.

"Đây chẳng qua chỉ là trò biểu diễn, lừa bịp người xem, thậm chí nhiều clip người ta còn phát hiện nhân vật giả vờ nhai, nhổ thức ăn.

Nói về sức ăn của con người, trong văn học có nhân vật Thánh Gióng của Việt Nam mỗi bữa ăn "bảy nong cơm, ba nong cà, uống một hơi nước cạn đà khúc sông"; có 108 anh hùng Lương Sơn Bạc trong truyện "Thủy hử" của Trung Quốc võ nghệ cao cường, khả năng ăn uống siêu phàm, có thể cầm những cây mác nặng hàng trăm cân...

Nhưng đó chỉ là những nhân vật được mô tả trong văn chương, còn ngoài đời thực, mỗi người chỉ có thể dung nạp vào cơ thể một lượng thức ăn nhất định do kích  thước dạ dày có hạn. Dạ dày không thể phồng lên như túi cao su, mà ngay cả túi cao su cũng chỉ có thể phồng đến một cỡ nào đó sẽ vỡ.

Thanh an gay sot mang xa hoi: Tro lo phan cam
Trào lưu "ăn thùng uống vại" nở rộ trên mạng xã hội thời gian qua

Cho nên, trong các video lan truyền trên mạng, người ta ăn nhiều, thức ăn bày ra ngổn ngang thực ra chỉ là dàn dựng, "đóng kịch" mà thôi. Những nhân vật trong video thích được nổi tiếng theo kiểu lập dị, đồ dởm, và họ kiếm tiền nhờ những người thích xem những trò lập dị đó.

Muốn biết khả năng ăn thực sự của các nhân vật gọi là "thánh ăn" đến đâu, hãy thách thức họ, chẳng hạn bày hàng chục, thậm chí cả trăm bát phở trước mắt, xem họ có dám làm thật, ăn thật hay không", PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh phân tích.

Từ đây, vị chuyên gia cho rằng nếu chỉ cảnh báo rằng đó là kiểu ăn uống phản khoa học, có thể khiến người ăn rước bệnh vào người, nhất là bệnh béo phì, lãng phí thức ăn... thì chưa đủ, mà quan trọng hơn là phải dừng những trò bịp bợm này, lập dị này lại. Cá nhân PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh tin rằng người bình thường không ai thích lên mặt báo với những trò như vậy, chỉ có những người thích nổi tiếng, kể cả bằng những trò nhảm nhí, lập dị, thích được tâng bốc, và quan trọng hơn là kiếm được tiền, thậm chí rất nhiều tiền, từ những trò biểu diễn này mới làm như vậy.

"Nhưng những người như vậy chỉ vang bóng một thời rồi chìm nghỉm, không còn ai nhớ đến vì nổi tiếng theo cách đó rất vô nghĩa", vị chuyên gia bày tỏ quan điểm.

Để chấm dứt những video mà ông đánh giá rằng "không có tác dụng gì với cuộc sống", PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, bản thân người xem hãy thôi cổ súy, trước hết bằng cách thôi xem, thôi like, share hay comment cho những video này. Riêng với đối tượng người xem là trẻ em, ông tin rằng ngoài sự kiểm soát nội dung xem của người lớn, trẻ có đủ thời gian để nhận thức lại, đúng đắn về những video không lành mạnh này.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, tại Hàn Quốc, Trung Quốc, các video, clip ăn nhiều này đang bị chỉ trích và dần hạn chế.

Hồi tháng 8/2020, Đài truyền hình CCTV của Trung Quốc chỉ trích các chương trình ăn uống trực tuyến cho thấy người tham gia tiêu thụ quá nhiều thức ăn, thậm chí giả vờ nhai, nhổ thức ăn, là “một ví dụ về lãng phí thực phẩm”.

Đáp lại lời chỉ trích, các nền tảng video của Trung Quốc đã nhanh chóng dọn dẹp những clip vi phạm. Nền tảng mạng xã hội Douyin (phiên bản tiếng Trung của TikTok) cam kết sẽ phạt hành vi lãng phí thực phẩm khi bị phát hiện và kêu gọi người dùng quý trọng thực phẩm.

Ngoài việc gỡ bỏ video, nền tảng này còn đưa ra những tin nhắn cảnh báo cho người xem, hãy nói không với việc vứt bỏ đồ ăn và giữ chế độ ăn cân bằng và khỏe mạnh. Còn trên nền tảng Kuaishou, nhà điều hành ứng dụng cũng có khuyến cáo: "Hãy tôn trọng thực phẩm và có chế độ ăn kiêng hợp lý".

Đối với Việt Nam, liệu có cần có hành động tương tự? Trả lời câu hỏi này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng điều này tùy thuộc vào quan điểm của cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa.

"Cơ quan quản lý coi đó là hành vi văn hóa hay vô văn hóa? Nếu đó là hành vi vô văn hóa thì phải điều chỉnh lại cho đúng mức. Còn lâu nay, ở Việt Nam vẫn có trào lưu làm những việc vô văn hóa, phản cảm để được gây chú ý", vị chuyên gia nhận xét.

Thành Luân

Thứ Ba, 15/09/2020 07:37

Sự Kiện