Tượng lính Việt nghi giống Trung Quốc: Điểm yếu du lịch Việt

(Góc nhìn văn hóa) - Việt Nam phát triển du lịch chủ yếu thiên về làm kinh tế mà chưa trú trọng tới bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa bản địa.

Sở Văn hóa Thể thao và du lịch tỉnh Lâm Đồng vừa tiến hành kiểm tra, yêu cầu ông Ngô Quang Phúc - Chủ tịch Hội đồng Quản trị, Tổng giám đốc Liên Minh Group (chủ đầu tư Khu du lịch Quỷ Núi, Đà Lạt) phải di rời toàn bộ số tượng đất phủ màu vàng đỏ khiến người ta liên tưởng đến "đội quân đất nung" có nguồn gốc ở Trung Quốc ra khỏi Đà Lạt.

Tuong linh Viet nghi giong Trung Quoc: Diem yeu du lich Viet
Nhiều tượng chuyển lên Đà Lạt đã hư hỏng. Ảnh: TTO

Nhìn nhận vấn đề này, TS Hà Thanh Hải - nguyên Tổng Giám Đốc Công ty TNHH Du lịch Lăng Cô cho rằng có hai điều cần suy ngẫm.

Đứng trên góc độ kinh doanh, vị chuyên gia đồng ý doanh nghiệp đầu tư thì phải tính toán, quyết định lựa chọn hướng đi cho mình. Vì thế, dễ thấy sẽ có xu hướng chạy theo những cái có thể thu hút đông người, thu được nhiều tiền, mang lại lợi nhuận cao là doanh nghiệp làm. Đó là tâm lý dễ hiểu, rất khó để đưa ra lời khuyên chủ đầu tư nên làm như thế nào.

Tuy nhiên, từ góc độ văn hóa, đây là vấn đề đáng báo động.

Ông cho biết, từ khoảng chục năm trở lại đây những người thích học môn Lịch sử cũng ít dần đi, kiến thức sử học của lớp trẻ ngày càng mai một, ít hiểu biết.

Trong khi, các cơ quan quản lý nhà nước trình độ còn hạn chế, lại lơ là, không quan tâm, giám sát chặt chẽ, dẫn tới việc mỗi khu du lịch xây dựng một kiểu, phát triển du lịch dựa trên những chắp vá lấy từ nơi này một ít, nơi kia một ít, nơi thì phong cách châu Âu, nơi lại học từ Trung Quốc... rất lộn xộn, xấu xí.

Ngay cả những tiêu chuẩn, tiêu chí cho phát triển du lịch cũng không có được, thậm chí, khả năng thẩm thấu các giá trị của cái đẹp cũng dần trở nên tầm thường, đơn điệu ở cả người xem lẫn người quản lý.

Chính điều này khiến xu hướng phát triển du lịch đang ngày càng mất đi bản sắc, thay vào đó là những hình ảnh phản cảm, dị hợm, không đại diện cho văn hóa bản địa hay văn hóa dân tộc mà lại bị lai căng, pha tạp, rất phản cảm tồn tại.

Điển hình như vườn tượng khỏa thân ở Hòn Dáu (Hải Phòng); khu di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (thôn Trung Am, xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo) bất ngờ được hóa trang đeo kính, bịt khẩu trang, khoác ba lô cho tượng... Bản thân khu du lịch Quỷ Núi (Đà Lạt) của Liên Minh Group cũng từng bị phê phán vì những bức tượng tạo hình phản cảm, ghê rợn.

"Cách phát triển du lịch ở Việt Nam đang ngày càng xa rời với xu hướng phát triển của thế giới.

Thế giới lựa chọn đi theo phát triển du lịch bền vững dựa trên ba trụ cột chính đó là: hiệu quả về kinh tế; tôn trọng môi trường và tôn trọng, bảo tồn, gìn giữ phát triển văn hóa bản địa.

Tuy nhiên, ở Việt Nam, phát triển du lịch chủ yếu thiên về làm kinh tế mà chưa trú trọng tới bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa bản địa.

Về môi trường, việc phát triển du lịch tràn lan, xô bồ là nguyên nhân phá vỡ cảnh quan, hủy hoại nhiều khu du lịch tự nhiên hiếm có. Điển hình là việc làm cáp treo qua hang Sơn Đoòng (Quảng Bình), cáp treo ở chùa Hương...

Về bản sắc văn hóa, hầu hết đều không được nhà đầu tư quan tâm. Tôi từng tư vấn cho nhiều khu du lịch nên có bảo tàng hoặc khu trưng bày các sản phẩm văn hóa mang tính đặc trưng của địa phương nhưng câu trả lời là "không". Tôi còn bị cười, vì cho rằng đó là tư vấn không hợp thời, không ai thèm quan tâm, có đầu tư chỉ tốn tiền", TS Hà Thanh Hải kể.

Theo vị chuyên gia, đó là điều rất đáng tiếc, bởi theo ông, văn hóa bản địa chính là một điểm nhấn quan trọng trong phát triển du lịch. Đặc biệt với những khách du lịch nước ngoài, những khách du lịch sang, có trình độ hiểu biết họ luôn mong muốn được tìm hiểu về văn hóa bản địa. Gắn với mỗi vùng miền là một câu chuyện về văn hóa, lịch sử, qua đó sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của từng vùng miền tại Việt Nam.

Vị chuyên gia lo ngại, hiện trạng này cũng đặt ra những báo động, bởi khi chạy theo thu hút khách du lịch đông nhưng không hướng tới mục tiêu thu hút bền vững thì hậu quả mà tương lai phải gánh chịu sẽ là rất nặng nề. Điều quan trọng nhất, là việc phát triển du lịch theo hướng thiếu bền vững sẽ khiến chúng ta mất dần những nguồn khách du lịch nước ngoài chất lượng cao.

"Chắc chắn không một du khách nào phải đi lên tận Mường Tè để ngắm tòa nhà 10 tầng khi họ đã quá chán phải sống giữa đô thị ngột ngạt, bí bách, bị bao quanh toàn những tòa nhà cao tầng tương tự. Họ tìm tới những nơi đó là để tìm kiếm những nét đẹp văn hóa đặc trưng, đó là những nhà sàn, là văn hóa lúa nước, là đời sống sinh hoạt của người dân tộc Mường...

Hay phát triển du lịch Sapa, theo tôi, là một ví dụ điển hình của sự không phù hợp. Nếu trước kia, khách nước ngoài tới Sapa dể tìm kiếm bản sắc văn hóa bản địa bằng những chuyến đi phượt, khám phá các địa điểm hoang sơ thì nay Sapa đã bị biến thành trung tâm ồn ào, xô bồ, với những nhà hàng, khách sạn, không còn bản sắc đặc trưng nữa.Phát triển du lịch Sapa hiện nay có thể giúp tăng thêm một chút khách nội nhưng giá trị phải đánh đổi là quá lớn

Hay tại hang Sơn Đoòng, trước chưa có cáp treo, một khách Tây sẽ phải trả khoản chi phí khoảng 4.500 USD cho một tuor địa phương, bao gồm: thuê người dân mang ba lô, chỉ đường, nấu ăn... Như vậy, người dân địa phương vừa có nguồn thu vừa kích thích tính khám phá của du khách. Tuy nhiên, bây giờ khách chỉ cần đi cáp treo, không cần đến người dân nữa, như vậy, có thể tạo ra nguồn thu cho địa phương nhưng làm mất đi nguồn thu của người dân, dẫn tới những mâu thuẫn giữa doanh nghiệp và người dân địa phương. Hơn nữa, du lịch như vậy cũng không thể thu hút được du khách nước ngoài", vị chuyên gia nói.

Tuong linh Viet nghi giong Trung Quoc: Diem yeu du lich Viet
Tượng được đeo kính đen, bịt khẩu trang

Là người làm du lịch nhiều năm, TS Hà Thanh Hải nói thẳng, cách làm du lịch như vậy không mang lại ích lợi cho cả xã hội, kinh tế. Muốn phát triển du lịch bền vững điều đầu tiên phải thay đổi tư duy từ tầm chiến lược quản lý.  Quy hoạch phát triển du lịch phải cụ thể, được lấy ý kiến từ nhiều bên.

"Ở nước ngoài, trước khi xây dựng quy hoạch du lịch phải hình thành những ban quản lý điểm đến, trong đó bao gồm có đại diện chính quyền, người dân địa phương, các nhà khoa học văn hóa, du lịch.

Bất kỳ một dự án du lịch nào trước khi được thông qua đều phải được lấy ý kiến rộng rãi từ các ban quản lý điểm đến, chỉ khi thống nhất được quan điểm từ các bên, dự án mới được cấp phép xây dựng. 

Việc này sẽ hạn chế được rất nhiều tình trạng tiêu cực, cấp phép bừa bãi", vị chuyên gia chỉ rõ và khuyến cáo, cứ giữ cách làm du lịch như hiện nay thì khách nước ngoài sẽ dần rời bỏ Việt Nam.

Lam Lam

Thứ Năm, 03/09/2020 13:32

Sự Kiện